Международната статистическа класификация на болестите - Том 1, част 1

ÌÊÁ-10
Ìåæäóíàðîäíà
ñòàòèñòè÷åñêà
êëàñèôèêàöèÿ
íà áîëåñòèòå
è ïðîáëåìèòå,
ñâúðçàíè
ñúñ çäðàâåòî
Äåñåòà ðåâèçèÿ
Òîì 1 (÷àñò 1)
Ñâåòîâíà çäðàâíà îðãàíèçàöèÿ
Æåíåâà

ICD - 10
International
Statistical
Classification
of Diseases and
Related Health
Problems
Tenth Revision
Volume 1
World Health Organization
Geneva
1992

ÌÊÁ - 10
Ìåæäóíàðîäíà
ñòàòèñòè÷åñêà
êëàñèôèêàöèÿ
íà áîëåñòèòå
è ïðîáëåìèòå,
ñâúðçàíè ñúñ çäðàâåòî
Äåñåòà ðåâèçèÿ
Òîì 1 (÷àñò 1)
Ãåíåðàëíèÿò äèðåêòîð íà ÑÇÎ äàâà ïðà- âàòà çà ïðåâîä è èçäàâàíå â Áúëãàðèÿ íà Ìèíèñòåðñòâîòî íà çäðàâåîïàçâàíå- òî íà Ð Áúëãàðèÿ, êîåòî å åäèíñòâåíî
îòãîâîðíî çà áúëãàðñêîòî èçäàíèå.
Ñâåòîâíà çäðàâíà îðãàíèçàöèÿ
Æåíåâà
2003

Òîì 1* Âúâåäåíèå
Êîëàáîðèðàùè öåíòðîâå êúì ÑÇÎ çà Êëàñèôèêàöèÿòà íà áî-
ëåñòèòå
Îò÷åò íà ìåæäóíàðîäíàòà êîíôåðåíöèÿ ïî Äåñåòàòà ðåâèçèÿ
íà ÌÊÁ
Ñïèñúê íà òðèçíà÷íèòå ðóáðèêè
Ïúëåí ñïèñúê íà òðèçíà÷íèòå ðóáðèêè è ÷åòèðèçíà÷íèòå
ïîäðóáðèêè, è ñúäúðæàíèåòî èì
Ìîðôîëîãèÿ íà íîâîîáðàçóâàíèÿòà
Ñïåöèàëíè ñïèñúöè çà ñòàòèñòè÷åñêà ðàçðàáîòêà íà äàííèòå
çà ñìúðòíîñòòà è çàáîëåâàåìîñòòà
Äåôèíöèè
Íîìåíêëàòóðí ïðàâèëà, îòíàñÿùè ñå äî áîëåñòèòå è ïðè÷è-
íèòå çà ñìúðò
Òîì 2 Ðúêîâîäñòâî ñ èíñòðóêöèè çà ðàáîòà
Òîì 3 Àçáó÷åí óêàçàòåë
*  áúëãàðñêîòî èçäàíèå òîì 1 ñå ñúñòîè îò äâå ÷àñòè çà ïî-ãîëÿìî óäîáñòâî ïðè ïîë-
çâàíå. Ïúðâàòà ÷àñò âêëþ÷âà âúâåäåíèå è êëàñîâåòå I—XIII, à âòîðàòà — êëàñîâåòå XIV—
XXI, ìîðôîëîãèÿ íà íîâîîáðàçóâàíÿòà, ñïåöèàëíè ñïèñúöè çà ñòàòèñòè÷åñêà ðàçðàáîòêà
íà äàííèòå çà ñìúðòíîñòòà è çàáîëåâàåìîñòòà, äåôèíèöèè è íîìåíêëàòóðíè ïðàâèëà.
Êàòàëîãèçàöèÿ íà ïóáëèêàöèèòå, Áèáëèîòå÷íà ñëóæáà ÑÇÎ
Ìåæäóíàðîäíà êëàñèôèêàöèÿ íà áîëåñòèòå; 10 ðåâèçèÿ
Ñúäúðæàíèå: òîì 1 — Ñïåöèàëí ñïèñúöè çà ñòàòèñòè÷åñêà ðàçðàáîòêà;
òîì 2 — Ðúêîâîäñòâî ñ èíñòðóêöèè; òîì 3 — Àçáó÷åí óêàçàòåë
1. Êëàñèôèêàöèÿ I. Çàãëàâèå: ÌÊÁ—10
(NLM Classification: WB 15)
ISBN 92 4 154419 8 (v. 1) ISBN 954—8541—12—2 (ò. 1)
ISBN 92 4 154420 1 (v. 2) ISBN 954—8541—13—0 (ò. 2)
ISBN 92 4 154421 X (v. 3) ISBN 954—8541—14—9 (ò. 3)
© World Health Organization, 1992
© Ñâåòîâíà çäðàâíà îðãàíèçàöèÿ, 2003
Çà ïóáëèêàöèèòå íà Ñâåòîâíàòà çäðàâíà îðãàíçàöèÿ ñà â ñèëà ïðàâèëàòà íà Ïðîòîêîë
¹2 íà Ñâåòîâíàòà êîíâåíöèÿ çà çàùèòà íà àâòîðñêèòå ïðàâà. Çàÿâêè çà ðàçðåøåíèå çà
ïðåïå÷àòâàíå èëè ïðåâîä íà ïóáëèêàöèÿ íà ÑÇÎ, ÷àñòè÷íî èëè èçöÿëî, òðÿáâà äà ñå ïîäà-
âàò â îòäåëà çà ïóáëèêàöèè íà Ñâåòîâíàòà çäðàâíà îðãàíèçàöèÿ, Æåíåâà, Øâåéöàðèÿ.
Ñâåòîâíàòà çäðàâíà îðãàíèçàöèÿ ïðèâåòñòâà òàêèâà çàÿâëåíèÿ.
Ïðåäïå÷àòíà ïîäãîòîâêà: Íàöèîíàëåí öåíòúð ïî çäðàâíà èíôîðìàöèÿ
Ïå÷àò: ÏÊ “Ä. Áëàãîå┠ÎÎÄ

Ñúäúðæàíèå
Âúâåäåíèå ........................... 1
Êîëàáîðèðàùè öåíòðîâå êúì ÑÇÎ çà Êëàñèôèêàöèÿòà
íà áîëåñòèòå ................. 5
Îò÷åò íà Ìåæäóíàðîäíàòà êîíôåðåíöèÿ ïî Äåñåòàòà ðåâèçèÿ
íà Ìåæäóíàðîäíàòà êëàñèôèêàöèÿ íà áîëåñòèòå...... 7
Ñïèñúê íà òðèçíà÷íèòå ðóáðèêè............. 30
Ïúëåí ñïèñúê íà òðèçíà÷íèòå ðóáðèêè è ÷åòèðèçíà÷íèòå
ïîäðóáðèêè, è ñúäúðæàíèåòî èì
I Íÿêîè èíôåêöèîçíè è ïàðàçèòíè áîëåñòè........ 119
II Íîâîîáðàçóâàíèÿ ........................204
III Áîëåñòè íà êðúâòà, êðúâîòâîðíèòå îðãàíè
è îòäåëíè íàðóøåíèÿ, âêëþ÷âàùè èìóííèÿ ìåõàíèçúì.....289
IV Áîëåñòè íà åíäîêðèííàòà ñèñòåìà, ðàçñòðîéñòâà
íà õðàíåíåòî è íà îáìÿíàòà íà âåùåñòâàòà ............313
V Ïñèõè÷íè è ïîâåäåí÷åñêè ðàçñòðîéñòâà...............359
VI Áîëåñòè íà íåðâíàòà ñèñòåìà...................453
VII Áîëåñòè íà îêîòî è ïðèäàòúöèòå ìó.............499
VIII Áîëåñòè íà óõîòî è ìàñòîèäíèÿ èçðàñòúê .................533
IX Áîëåñòè íà îðãàíèòå íà êðúâîîáðàùåíèåòî.............547
X Áîëåñòè íà äèõàòåëíàòà ñèñòåìà.....................597
XI Áîëåñòè íà õðàíîñìèëàòåëíàòà ñèñòåìà...............636
XII Áîëåñòè íà êîæàòà è ïîäêîæíàòà òúêàí....................691
XIII Áîëåñòè íà êîñòíî-ìóñêóëíàòà ñèñòåìà
è íà ñúåäèíèòåëíàòà òúêàí.......................726v

vi
ÌÅÆÄÓÍÀÐÎÄÍÀ ÊËÀÑÈÔÈÊÀÖÈß ÍÀ ÁÎËÅÑÒÈÒÅ
Ïîäãîòîâêàòà çà èçäàâàíåòî íà ÌÊÁ–10 áåøå èçâúðøåíà ïî ïîðú-
÷åíèå íà Ìèíèñòåðñòâîòî íà çäðàâåîïàçâàíåòî îò Íàöèîíàëíèÿ
öåíòúð ïî çäðàâíà èíôîðìàöèÿ ñúñ ñúäåéñòâèåòî íà íàöèîíàëíèòå
êîíñóëòàíòè ïî ñúîòâåòíèòå ìåäèöèíñêè ñïåöèàëíîñòè.

Âúâåäåíèå
Êëàñèôèêàöèÿòà íà áîëåñòèòå ìîæå äà ñå îïðåäåëè êàòî ñèñòåìà îò ðóá-
ðèêè, â êîÿòî îòäåëíèòå ïàòîëîãè÷íè ñúñòîÿíèÿ ñà âêëþ÷åíè â ñúîòâåò-
ñòâèå ñ îïðåäåëåíè óñòàíîâåíè êðèòåðèè. Ñúùåñòâóâàò ìíîãî âúçìîæíè
îòïðàâíè òî÷êè çà ïîñòðîÿâàíåòî íà êëàñèôèêàöèÿòà è èçáîðúò íà ïîçè-
öèÿòà çàâèñè îò òîâà, ñ êàêâà öåë ñå ñúáèðàò ñòàòèñòè÷åñêè äàííè. Ñòà-
òèñòè÷åñêàòà êëàñèôèêàöèÿ íà áîëåñòèòå òðÿáâà äà âìåñòè øèðîêèÿ
ñïåêòúð îò ïàòîëîãè÷íè ñúñòîÿíèÿ â îïðåäåëåí áðîé ðóáðèêè.
Äåñåòàòà ðåâèçèÿ íà Ìåæäóíàðîäíàòà êëàñèôèêàöèÿ íà áîëåñòèòå è
ïðîáëåìèòå, ñâúðçàíè ñúñ çäðàâåòî, å ïîñëåäíàòà îò ñåðèÿòà ðåâèçèè íà
êëàñèôèêàöèÿòà, ïðåäñòàâåíà ïðåç 1893 ã. êàòî Êëàñèôèêàöèÿ íà Áåðòè-
éîí èëè Ìåæäóíàðîäåí ñïèñúê íà ïðè÷èíèòå çà ñìúðò. Ïîäðîáåí îáçîð
íà èñòîðèÿòà íà ïðèåìàíåòî íà êëàñèôèêàöèÿòà å íàïðàâåí â òîì 2.
Ñëåä êàòî íàèìåíîâàíèåòî íà Êëàñèôèêàöèÿòà çàïî÷âà äà îòðàçÿâà íåé-
íîòî ñúäúðæàíèå è öåëè, à ñúùî òàêà ïîçâîëÿâà äà ñå ðàçøèðÿò ðàìêè-
òå £, êàòî ñå âêëþ÷àò íå ñàìî áîëåñòèòå è òðàâìèòå, ñå ïðèåìà èçâåñò-
íàòà äíåñ àáðåâèàòóðà— ÌÊÁ.  ñúâðåìåííàòà êëàñèôèêàöèÿ ïàòîëîãè÷-
íèòå ñúñòîÿíèÿ òðÿáâà äà ñå ãðóïèðàò òàêà, ÷å äà îñèãóðÿò íåéíàòà ìàê-
ñèìàëíà ïðèåìëèâîñò ïðè èçïîëçâàíåòî £ çà îáùè åïèäåìèîëîãè÷íè öå-
ëè è çà îöåíêà íà êà÷åñòâîòî íà ìåäèöèíñêàòà ïîìîù.
Ðàáîòàòà ïî Äåñåòàòà ðåâèçèÿ íà ÌÊÁ çàïî÷íà ïðåç ñåïòåìâðè 1983ã.,
êîãàòî â Æåíåâà ñå ñúñòîÿ Ïîäãîòâèòåëíî ñúâåùàíèå ïî ÌÊÁ—10. Ïðî-
ãðàìàòà ñå îïðåäåëÿøå îò ðåäîâíè ñðåùè íà ðúêîâîäèòåëèòå íà êîëàáî-
ðèðàùèòå öåíòðîâå êúì ÑÇÎ ïî êëàñèôèêàöèÿòà íà áîëåñòèòå. Ðúêîâîä-
ñòâîòî íà ðàáîòàòà îñèãóðèõà íÿêîëêî ñïåöèàëíè ñúâåùàíèÿ, âêëþ÷è-
òåëíî ñúâåùàíèÿòà íà Êîìèòåòà íà åêñïåðòèòå ïî ÌÊÁ (10-òà ðåâèçèÿ)
ïðåç 1984 è 1987 ã.
Îñâåí òåõíè÷åñêèÿ ïðèíîñ íà ìíîãî ãðóïè îò ñïåöèàëèñòè è îòäåëíè åê-
ñïåðòè, ñå ïîëó÷èõà ìíîãî çàáåëåæêè è ïðåäëîæåíèÿ îò äúðæàâèòå-
÷ëåíêè íà ÑÇÎ è ðåãèîíàëíèòå áþðà, òúé êàòî ïðîåêòíèòå ïðåäëîæåíèÿ
ïî ðåâèçèÿòà áÿõà øèðîêî ðàçïðîñòðàíåíè âúâ âñè÷êè òî÷êè íà ñâåòà
ïðåç 1984 è 1986 ã. Ïîëó÷åíèòå çàáåëåæêè ïîêàçâàò, ÷å ìíîãî îò ïîëçâà-
ùèòå êëàñèôèêàöèÿòà ñìÿòàò çà ïîëåçíî, â ÌÊÁ äà ñå âêëþ÷è íå ñàìî
îáèêíîâåíàòà “äèàãíîñòè÷íà èíôîðìàöèÿ” (â øèðîêèÿ ñìèñúë íà òåð-
1

ìèíà), à è äðóãè âèäîâå äàííè. Çà äà áúäàò çàäîâîëåíè ðàçëè÷í350òå èçèñ-
êâàíèÿ í340 ïîòðåáèòåëèòå, ñå ñúçäàäå êîíöåïöèÿ çà “ñåìåéñòâîòî” íà êëà-
ñèôèêàöèèòå, êúäåòî öåíòðàëíî ìÿñòî çàåìà òðàäèöèîííàòà ÌÊÁ ñ õà-
ðàêòåðíèòå £ ôîðìè è ñòðóêòóðè. Ïî òàêúâ íà÷èí ñàìàòà ÌÊÁ óäîâëåò-
âîðÿâà í363æäèòå îò äèàãí356ñòè÷íà èí364îðìàöèÿ çà îáùè öåëè, à äðóãèòå
(äîïúëíèòåëí350òå) êëàñèôèêàöèè áèõà ìîãëè äà ñå èçïîëçâàò çàåäíî ñ
í345ÿ è äà èìàò ðàçëè÷íè ïîäõîäè êúì ñúùàòà òàçè èëè êúì äðóãà èíôîð-
ìàöèÿ (îñîáåíî îòíàñÿùàòà ñå äî òåðàïåâòè÷í350òå, õèðóðãè÷íèòå ïðîöå-
äóðè è èíâàëèäíîñòòà).
Èçïîëçâàéêè ïîñòúïèëèòå ïðåäëîæåíèÿ ïðè ðàçðàáîòâàíåòî è óñúâúð-
øåíñòâàíåòî í340 Äåâåòàòà ðåâèçèÿ íà êëàñèôèêàöèÿòà, áÿõà ðàçãëåäàíè
í377êîëêî àëòåðíàòèâíè 354îäåëà çà ñúçäàâàí345òî í340 ðàçëè÷í350 îñíîâíè
ñòðóêòóðè, êîèòî áèõà ìîãëè 355àé-äîáðå äà çàäîâîëÿò èçèñêâàí350ÿòà íà
ìíîãî è ðàçëè÷íè ïîòðåáèòåëè. Îêàçà ñå îáà÷å, ÷å òðàäèöèîííèÿò ìîäåë
íà êëàñèôèêàöèÿòà ñ åäèíñòâåí ïðîìåíëèâ êðèòåðèé è äðóãè àñïåêòè íà
ñòðóêòóðàòà £, íàáëÿãàùè íà ÷åñòî ñðåùàíèòå ñúñòîÿíèÿ, êîèòî ñà ìíî-
ãî âàæíè 347à îáùåñòâåíîòî çäðàâåîïàçâàíå è èçèñêâàò çíà÷èòåëíè ôèíàí-
ñîâè 361ðåäñòâà, èçäúðæà ïðîâåðêàòà íà âðåìåòî. Ñòàíà ÿñíî, ÷å ìí356ãî îò
ïîëçâàùèòå êëàñèôèêàöèÿòà íå áèõà áèëè óäîâëåòâîðåíè îò ïðèåìàíåòî
íà äðóãè ìîäåëè, ïðåäëîæåíè êàòî àëòåðíàòèâíè.
Òàêà, ïðè ðàçãëåæäàíåòî íà Äåñåòàòà ðåâèçèÿ, ìîæå äà ñå âèäè, ÷å òðà-
äèöèîííàòà ñòðóêòóðà å çàïàçåíà, íî å âúâåäåíà àçáó÷íî-öèôðîâà ñèñòå-
ìà íà êîäèðàíå, êîÿòî çàìåíÿ öèôðîâàòà. Òîâà ïîçâîëÿâà äà ñå ðàçøè-
ðÿò ðàìêèòå íà êëàñèôèêàöèÿòà è äà ñå íàïðàâè ïî-í340òàòúøíàòà £ ðå-
âèçèÿ, áåç äà áúäå íàðóøåíà öåëîñòòà íà öèôðîâàòà ñèñòåìà (êàêòî òîâà
ñòàíà â ïðåäèøíèòå ðåâèçèè).
Çà äà áúäå îñèãóðåíî ìàêñèìàëíîòî èçïîëçâàíå íà âúçìîæí356ñòèòå íà
êëàñèôèêàöèÿòà, â êëàñà “Áîëåñòè íà êðúâòà è êðúâîòâîðíèòå îðãàí350”
(êëàñ III) ñà âêëþ÷åíè íÿêîè íàðóøåíèÿ â èìóíí350ÿ ìåõàíèçúì. Ñúçäà-
äåíè ñà íîâè êëàñîâå çà áîëåñòèòå í340 îêîòî è íåãîâèòå ïðèäàòúöè, è çà
áîëåñòèòå íà óõîòî è ìàñòîèäíèÿ èçðàñòúê. Ïðåäèøíèòå äîïúëíèòåëíè
êëàñèôèêàöèè íà âúíøíèòå ïðè÷èíè è ôàêòîðèòå, âëèÿåùè âúðõó çäðàâ-
íîòî ñúñòîÿíèå è êîíòàêòà ñúñ çäðàâíèòå ñëóæáè, ñåãà ôîðìèðàò îñí356â-
íàòà êëàñèôèêàöèÿ.
Âúâåäåí340òà â Äåâåòàòà ðåâèçèÿ ñèñòåìà íà äâîéíî êîäèðàíå, èçïîëçâà-
ùà ñïåöèàëåí çíàê (†) è 347âåçäè÷êà (*) çà íÿêîè äèàãí356ñòè÷íè ñúñòîÿíèÿ,
å çàïàçåíà è ðàçøèðåíà, êàòî îñòà ïî “çâåçäè÷êàòà” ñå ñúäúðæà â åäíî-
ðîäíèòå ðóáðèêè íà òðèçíà÷íî íèâî.
2
ÌÅÆÄÓÍÀÐÎÄÍÀ ÊËÀÑÈÔÈÊÀÖÈß ÍÀ ÁÎËÅÑÒÈÒÅ

ÂÚÂÅÄÅÍÈÅ
Ñúäúðæàíèå íà òðèòå òîìà íà ÌÊÁ–10
Ôîðìàòà íà ïðåäñòàâÿíå íà êëàñèôèêàöèÿòà áåøå ïðîìåíåíà è ñåãà òÿ
ñå ñúñòîè îò òðè òîìà:
Òîì 1. Ñïåöèàëåí ñïèñúê çà ñòàòèñòè÷åñêà ðàçðàáîòêà. Òîé ñúäúðæà:
îò÷åò íà Ìåæäóíàðîäíàòà êîíôåðåíöèÿ ïî Äåñåòàòà ðåâèçèÿ, êëàñèôè-
êàöèÿ íà íèâî òðè- è ÷åòèðèçíà÷íè ðóáðèêè, êëàñèôèêàöèÿ íà ìîðôîëî-
ãèÿòà íà íîâîîáðàçóâàíèÿòà, ñïåöèàëíè ñïèñúöè çà ðàçðàáîòêà íà äàí-
íèòå çà çàáîëåâàåìîñòòà è ñìúðòíîñòòà, äåôèíèöèè è íîìåíêëàòóðíè
ïðàâèëà.
Òîì 2. Ðúêîâîäñòâî ñ èíñòðóêöèè. Òóê ñà ñúáðàíè â çíà÷èòåëíà ñòåïåí
àêòóàëèçèðàíèòå ïðåïîðúêè ïî îôîðìÿíåòî íà ìåäèöèíñêèòå ñâèäåòåë-
ñòâà è êëàñèôèêàöèèòå, êîèòî ïî-ðàíî ñå ñúäúðæàõà â òîì 1, èíñòðóêöèè
è ïðåïîðúêè çà èçïîëçâàíåòî íà òîì 1, çà ñïåöèàëíèòå ñïèñúöè è ïëàíî-
âåòå çà èçïîëçâàíåòî íà ÌÊÁ.  òîçè òîì ñà âêëþ÷åíè ñúùî òàêà è èñ-
òîðè÷åñêèòå ìàòåðèàëè, êîèòî ïðåäè áÿõà â òîì 1.
Òîì 3. Àçáó÷åí óêàçàòåë. Òîçè òîì ñúäúðæà ñàìèÿ óêàçàòåë ñ âúâåäåíèå
è ïîäðîáíè èíñòðóêöèè êúì íåãîâîòî èçïîëçâàíå.
***
Êëàñèôèêàöèÿòà áåøå îäîáðåíà íà Ìåæäóíàðîäíàòà êîíôåðåíöèÿ çà
Äåñåòàòà ðåâèçèÿ íà Ìåæäóíàðîäíàòà êëàñèôèêàöèÿ íà áîëåñòèòå ïðåç
1989 ã. è áåøå ïðèåòà íà ×åòèðèäåñåò è òðåòàòà ñåñèÿ íà Ñâåòîâíàòà
àñàìáëåÿ ïî çäðàâåîïàçâàíå ñúñ ñëåäíàòà ðåçîëþöèÿ:
×åòèðèäåñåò è òðåòàòà ñåñèÿ íà Ñâåòîâíàòà àñàìáëåÿ ïî çäðàâåîïàçâà-
íå,
ðàçãëåæäàéêè äîêëàäà íà Ìåæäóíàðîäíàòà êîíôåðåíöèÿ çà Äåñåòàòà ðå-
âèçèÿ íà ÌÊÁ,
1. ÓÒÂÚÐÆÄÀÂÀ ñëåäíèòå ìàòåðèàëè, ïðåïîðú÷àíè îò Êîíôåðåíöèÿòà:
(1) ïîäðîáåí ñïèñúê íà òðèçíà÷íèòå ðóáðèêè è äîïúëíèòåëíè ÷åòè-
ðèçíà÷íè ïîäðóáðèêè, à ñúùî òàêà è êðàòêè ñïèñúöè íà ïðè÷èíèòå
çà ñìúðòíîñò è çàáîëåâàåìîñò, êîèòî òðÿáâà äà âëÿçàò â Äåñåòàòà
ðåâèçèÿ íà Ìåæäóíàðîäíàòà ñòàòèñòè÷åñêà êëàñèôèêàöèÿ íà áî-
ëåñòèòå è ïðîáëåìèòå, ñâúðçàíè ñúñ çäðàâåòî, âëèçàùà â ñèëà îò 1
ÿíóàðè 1993ã.;
3

(2) äåôèíèöèè, ñòàíäàðòè è èçèñêâàíèÿ êúì îò÷åòíîñòòà, ñâúðçàíà ñ
ìàé÷èíàòà, ôåòàëíàòà, ïåðèíàòàëíàòà, íåîíàòàëíàòà è äåòñêàòà
ñìúðòíîñ