Основни права и свободи - наръчник

О С Н О В Н И П Р А В А
И С В О Б О Д И
НАРЪЧНИК
ФОНДАЦИЯ БЪЛГАРСКИ АДВОКАТИ ЗА ПРАВАТА НА ЧОВЕКА
AMERICA FOR BULGARIA
FOUNDATION
Фондация Америка за България

Ôîíäàöèÿ Áúëãàðñêè àäâîêàòè çà ïðàâàòà íà ÷îâåêà
Ñîôèÿ, 2011
©Âñè÷êè ïðàâà çàïàçåíè
Íàðú÷íèêúò å èçäàäåí â ðàìêèòå íà ïðîåêòà
ÄÈÑÊÓÑÈÎÍÅÍ ÊËÓÁ ÇÀ ÌËÀÄÈ ÞÐÈÑÒÈ È ÑÒÓÄÅÍÒÈ ÏÎ ÏÐÀÂÎ ,
îñúùåñòâÿâàí îò Ôîíäàöèÿ Áúëãàðñêè àäâîêàòè çà ïðàâàòà íà ÷îâåêà
ñ ôèíàíñîâàòà ïîäêðåïà íà Ôîíäàöèÿ Àìåðèêà çà Áúëãàðèÿ
ÏÎ ÍÀÐÚ×ÍÈÊÀ ÐÀÁÎÒÈ ÑËÅÄÍÈßÒ ÅÊÈÏ
íà Ôîíäàöèÿ Áúëãàðñêè àäâîêàòè çà ïðàâàòà íà ÷îâåêà:
Äèëÿíà Ãèòåâà, àäâîêàò
– ÏÐÀÂÎ ÍÀ ÆÈÂÎÒ. ÏÐÅÌÀÕÂÀÍÅ ÍÀ ÑÌÚÐÒÍÎÒÎ
ÍÀÊÀÇÀÍÈÅ; ÏÐÀÂÎ ÍÀ ÌÈÐÍÎ ÏÎËÇÂÀÍÅ ÍÀ ÑÎÁÑÒÂÅÍÎÑÒÒÀ; ÇÀÁÐÀÍÀ
ÍÀ ÄÈÑÊÐÈÌÈÍÀÖÈßÒÀ
Ñîôèÿ Ðàçáîéíèêîâà, àäâîêàò – ÇÀÁÐÀÍÀ ÍÀ ÈÇÒÅÇÀÍÈßÒÀ, ÍÅ×ÎÂÅØÊÎÒÎ
È ÓÍÈÇÈÒÅËÍÎ ÎÒÍÎØÅÍÈÅ È ÍÀÊÀÇÀÍÈÅ
Äèíêî Êúí÷åâ, àäâîêàò – ÏÐÀÂÎÒÎ ÍÀ ÑÂÎÁÎÄÀ È ÑÈÃÓÐÍÎÑÒ
Ïîëèíà Ðóñèíîâà, þðèñò – ÏÐÀÂÎÒÎ ÍÀ ÑÏÐÀÂÅÄËÈÂ ÑÚÄÅÁÅÍ ÏÐÎÖÅÑ;
ÑÂÎÁÎÄÀ ÍÀ ÑËÎÂÎÒÎ (ÈËÈ ÑÂÎÁÎÄÀ ÍÀ ÈÇÐÀÇßÂÀÍÅ); ÏÐÀÂÎ ÍÀ
ÇÀ×ÈÒÀÍÅ ÍÀ ËÈ×ÍÈß È ÑÅÌÅÉÍÈß ÆÈÂÎÒ, ÍÀ ÄÎÌÀ È ÍÀ ÒÀÉÍÀÒÀ ÍÀ
ÊÎÐÅÑÏÎÍÄÅÍÖÈßÒÀ
Ðåäàêòîð Àííà Ãàâðèëîâà-Àí÷åâà, àäâîêàò
Òåõíè÷åñêè ñúòðóäíèöè Ìèëåíà Âàíêîâà è Ãàáðèåëà Ãîðàíîâà
Ôîíäàöèÿ ,,Àìåðèêà çà Áúëãàðèÿ” ïîäïîìàãà ðàçâèòèåòî è ðàñòåæà íà äèíàìè÷åí ÷àñòåí
ñåêòîð â ïîëçà íà ñâîáîäíà è äåìîêðàòè÷íà Áúëãàðèÿ. Îñíîâàíà ïðåç 2008 ãîäèíà,
Ôîíäàöèÿòà å íàñëåäíèê íà Áúëãàðî-àìåðèêàíñêèÿ èíâåñòèöèîíåí ôîíä, ñúçäàäåí îò
Ïðàâèòåëñòâîòî íà ÑÀÙ ÷ðåç Àìåðèêàíñêàòà àãåíöèÿ çà ìåæäóíàðîäíî ðàçâèòèå.
Ãðàíòîâåòå, êîèòî Ôîíäàöèÿ ,,Àìåðèêà çà Áúëãàðèÿ” ïðåäîñòàâÿ, ïðîäúëæàâàò îòíîøåíèÿòà
íà äîáðîæåëàòåëñòâî è ïðèÿòåëñòâî ìåæäó íàðîäèòå íà ÑÀÙ è Áúëãàðèÿ.

ÑÚÄÚÐÆÀÍÈÅ
ÏÐÀÂÎ ÍÀ ÆÈÂÎÒ.
ÏÐÅÌÀÕÂÀÍÅ ÍÀ ÑÌÚÐÒÍÎÒÎ ÍÀÊÀÇÀÍÈÅ .................................................................. 5
ÇÀÁÐÀÍÀ ÍÀ ÈÇÒÅÇÀÍÈßÒÀ, ÍÅ×ÎÂÅØÊÎÒÎ È ÓÍÈÇÈÒÅËÍÎ
ÎÒÍÎØÅÍÈÅ È ÍÀÊÀÇÀÍÈÅ ............................................................................................ 17
ÏÐÀÂÎÒÎ ÍÀ ÑÂÎÁÎÄÀ È ÑÈÃÓÐÍÎÑÒ......................................................................... 29
ÏÐÀÂÎÒÎ ÍÀ ÑÏÐÀÂÅÄËÈÂ ÑÚÄÅÁÅÍ ÏÐÎÖÅÑ .......................................................... 39
ÏÐÀÂÎ ÍÀ ÇÀ×ÈÒÀÍÅ ÍÀ ËÈ×ÍÈß È ÑÅÌÅÉÍÈß ÆÈÂÎÒ,
ÍÀ ÄÎÌÀ È ÍÀ ÒÀÉÍÀÒÀ ÍÀ ÊÎÐÅÑÏÎÍÄÅÍÖÈßÒÀ .................................................. 53
ÑÂÎÁÎÄÀ ÍÀ ÑËÎÂÎÒÎ (ÈËÈ ÑÂÎÁÎÄÀ ÍÀ ÈÇÐÀÇßÂÀÍÅ)..................................... 67
ÏÐÀÂÎ ÍÀ ÌÈÐÍÎ ÏÎËÇÂÀÍÅ ÍÀ ÑÎÁÑÒÂÅÍÎÑÒÒÀ ................................................ 77
ÇÀÁÐÀÍÀ ÍÀ ÄÈÑÊÐÈÌÈÍÀÖÈßÒÀ ................................................................................
86
ÏÎËÇÂÀÍÀ ËÈÒÅÐÀÒ ÓÐÀ ............................................................................................. 99

4
ÎÑÍÎÂÍÈ ÏÐÀÂÀ È ÑÂÎÁÎÄÈ
v

5
ÏÐÀÂÎ ÍÀ ÆÈÂÎÒ.
ÏÐÅÌÀÕÂÀÍÅ ÍÀ ÑÌÚÐÒÍÎÒÎ ÍÀÊÀÇÀÍÈÅ
I. ÏÐÀÂÍÀ ÓÐÅÄÁÀ
Ïðàâîòî íà æèâîò å áàçèñíî â ìåæäóíàðîäíîïðàâíàòà ñèñòåìà çà çàùèòà
íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà. Òî ãàðàíòèðà íàé-âèñøåòî ÷îâåøêî áëàãî
– ÷îâåøêèÿ æè-
âîò, êîåòî å óñëîâèå è ïðåäïîñòàâêà çà ñúùåñòâóâàíåòî íà öÿëàòà ñèñòåìà çà
çàùèòà íà îñíîâíèòå ïðàâà. Çàùèòàòà íà ïðàâîòî íà æèâîò å çàëåãíàëà âúâ Âñå-
îáùàòà äåêëàðàöèÿ çà ïðàâàòà íà ÷îâåêà (÷ë. 3) è Ìåæäóíàðîäíèÿ ïàêò çà ãðàæ-
äàíñêè è ïîëèòè÷åñêè ïðàâà, ñúãëàñíî êîéòî
,,ïðàâîòî íà æèâîò å ïðèñúùî íà ÷î-
âåøêàòà ëè÷íîñò” (÷ë. 6). Ñúîòâåòíàòà áúëãàðñêà êîíñòèòóöèîííà ðàçïîðåäáà å
÷ë. 28, êîéòî ãëàñè
,,Âñåêè èìà ïðàâî íà æèâîò. Ïîñåãàòåëñòâîòî âúðõó ÷îâåøêèÿ
æèâîò ñå íàêàçâà êàòî íàé-òåæêî ïðåñòúïëåíèå”.
 ñèñòåìàòà îò îñíîâíè ïðàâà, çàùèòàâàíè îò Åâðîïåéñêàòà êîíâåíöèÿ çà
çàùèòà íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà è îñíîâíèòå ñâîáîäè (ÅÊÏ×, Êîíâåíöèÿòà), ïðàâîòî
íà æèâîò èìà âîäåùî ìÿñòî. Òî å ïúðâîòî îñíîâíî ïðàâî, óñòàíîâåíî îò Êîíâåí-
öèÿòà. ×ëåí 2 îò ÅÊÏ× ãëàñè:
,,Ïðàâî íà æèâîò
1. Ïðàâîòî íà æèâîò íà âñåêè ñå çàùèòàâà îò çàêîíà. Íèêîé íå ìîæå äà
áúäå óìèøëåíî ëèøåí îò æèâîò îñâåí â èçïúëíåíèå íà ñúäåáíà ïðèñúäà çà
èçâúðøåíî ïðåñòúïëåíèå, çà êîåòî òàêîâà íàêàçàíèå å ïðåäâèäåíî â çàêîíà.
2. Ëèøàâàíåòî îò æèâîò íå ñå ðàçãëåæäà êàòî ïðîòèâîðå÷àùî íà ðàçïî-
ðåäáèòå íà òîçè ÷ëåí, êîãàòî òî å ðåçóëòàò îò óïîòðåáà íà ñèëà, ïðèçíà-
òà çà àáñîëþòíî íåîáõîäèìà:
à) ïðè çàùèòàòà íà êîåòî è äà å ëèöå îò íåçàêîííî íàñèëèå;
b) ïðè îñúùåñòâÿâàíåòî íà çàêîíåí àðåñò èëè ïðè ïðåäîòâðàòÿâàíå íà
áÿãñòâîòî íà ëèöå, çàêîííî ëèøåíî îò ñâîáîäà;
ñ) ïðè äåéñòâèÿ, ïðåäïðèåòè â ñúîòâåòñòâèå ñúñ çàêîíà, çà ïîòóøàâàíå
íà áóíò èëè ìåòåæ.”
×ëåí 2 å ôîðìóëèðàí êàòî çàäúëæåíèå íà íàöèîíàëíèòå îðãàíè äà çàùèòàâàò
ïðàâîòî íà æèâîò íà âñÿêî ëèöå. Ñëåä òîâà ðàçïîðåäáàòà îïèñâà èç÷åðïàòåëíî
ñëó÷àèòå, â êîèòî ëèøàâàíåòî îò æèâîò íÿìà äà ñå ñ÷èòà çà íàðóøåíèå íà Êîí-
âåíöèÿòà. Ñ îãëåä íà çíà÷èìîñòòà íà çàùèòàâàíîòî áëàãî ñëó÷àèòå, â êîèòî ñå
äîïóñêà ëèøàâàíå îò æèâîò, ñà èçêëþ÷åíèÿ, êîèòî ñå òúëêóâàò îãðàíè÷èòåëíî è
ñúãëàñíî ïðèíöèïèòå íà çàêîíîóñòàíîâåíîñò è ïðîïîðöèîíàëíîñò.
Âúçìîæíîñòòà çà äåðîãèðàíå íà òîâà ïðàâî å ñèëíî îãðàíè÷åíà ñúãëàñíî
÷ë. 15 îò Êîíâåíöèÿòà. Îñâîáîæäàâàíå íà äúðæàâàòà îò çàäúëæåíèåòî é äà ãà-
ðàíòèðà è çàùèòàâà ïðàâîòî íà æèâîò íå ñå äîïóñêà, îñâåí ïðè ñìúðò â ðåçóëòàò
íà ïðàâîìåðíè àêòîâå íà âîéíà.
 ïðàêòèêàòà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúä ïî ïðàâàòà íà ÷îâåêà (ÅÑÏ×, Ñúäúò) ïðà-
âîòî íà æèâîò ÷åñòî ñå ðàçãëåæäà âúâ âðúçêà è ñúîòíîøåíèå ñ äðóãè ïðàâà,

6
ÎÑÍÎÂÍÈ ÏÐÀÂÀ È ÑÂÎÁÎÄÈ
çàùèòåíè îò Êîíâåíöèÿòà. Íàé-÷åñòî ñå ïîñòàâÿ âúïðîñúò çà ñúîòíîøåíèåòî ìåæäó
ïðàâîòî íà æèâîò è çàáðàíàòà íà èçòåçàíèÿòà è íå÷îâåøêîòî è óíèçèòåëíî îòíà-
ñÿíå (÷ë. 3 îò Êîíâåíöèÿòà), ïðàâîòî íà æèâîò è ïðàâîòî íà çà÷èòàíå íà ëè÷íèÿ
è ñåìåéíèÿ æèâîò (÷ë. 8) ïî-ñïåöèàëíî â íÿêîè êàçóñè, â êîèòî ñå ðàçãëåæäà ïðè-
ëîæèìîñòòà íà ÷ë. 2 â ñëó÷àè íà àáîðò. Ïî òåçè âúïðîñè Ñúäúò å ñúçäàë êðèòåðèè,
âúç îñíîâà íà êîèòî ñå ïðåöåíÿâà äàëè êàçóñúò ïîâäèãà âúïðîñ çà çàùèòà íà
ïðàâîòî íà æèâîò èëè çàñÿãà íÿêîå îò îñòàíàëèòå ïðàâà îò çàùèòíèÿ ìåõàíèçúì
íà Êîíâåíöèÿòà.
II. ÇÀÙÈÒÀÒÀ ÍÀ ÏÐÀÂÎÒÎ ÍÀ ÆÈÂÎÒ ÏÎ ÅÊÏ×
Ïúðâîòî èçðå÷åíèå íà ÷ë. 2 ãëàñè:
,,Ïðàâîòî íà æèâîò íà âñåêè ñå çàùèòàâà
îò çàêîíà.” Òàçè ðàçïîðåäáà ïîâäèãà íÿêîëêî âúïðîñà: êîé å íà÷àëíèÿò ìîìåíò,
îò êîéòî âúçíèêâà ïðàâîòî íà æèâîò è â êàêâî ñå èçðàçÿâàò çàäúëæåíèÿòà íà
äúðæàâèòå ïî ÷ë. 2 îò Êîíâåíöèÿòà.
1. Íà÷àëî íà æèâîòà: âúïðîñè ñâúðçàíè ñ àáîðòà. Êîíâåíöèÿòà íå äàâà
êàòåãîðè÷åí îòãîâîð îòíîñíî ìîìåíòà, îò êîéòî âúçíèêâà ïðàâîòî íà æèâîò. Ïî-
ñïåöèàëíî, ïðåä îðãàíèòå ïî Êîíâåíöèÿòà å ïîñòàâÿí âúïðîñúò ïîëçâà ëè ñå âñå
îùå íåðîäåíèÿò îò ïðàâîòî ïî ÷ë. 2. Îòãîâîðúò íà òîçè âúïðîñ íèêîãà íå å áèë
åäíîçíà÷åí ïîðàäè çíà÷èòåëíèòå êóëòóðíè, åòè÷íè, ðåëèãèîçíè è çàêîíîäàòåëíè
ðàçëè÷èÿ â ñòðàíèòå ïî Êîíâåíöèÿòà, êîèòî íå ïîçâîëÿâàò äà ñå ñòèãíå äî åäè-
íåí êðèòåðèé îòíîñíî ïðèëîæèìîñòòà íà ÷ë. 2 êúì åìáðèîíà. Èìåííî ïîðàäè òà-
çè ñëîæíîñò íà âúïðîñà Êîìèñèÿòà ïî ïðàâàòà íà ÷îâåêà íå å ìîãëà äà âçåìå
êàòåãîðè÷íî ñòàíîâèùå â êàçóñèòå, ñâúðçàíè ñ àáîðò, ïî êîèòî ñå å ïðîèçíàñÿëà.
Âñå ïàê â íÿêîè ïî-ðàííè äåëà Êîìèñèÿòà å ôîðìóëèðàëà êàòî âúçìîæíè íÿêîëêî
ïîäõîäà ïî îòíîøåíèå íà òðåòèðàíåòî íà íåðîäåíèÿ êàòî ñóáåêò íà çàùèòà ïî
÷ë. 2: ÷ë. 2 íå ñå ïðèëàãà ïî îòíîøåíèå íà åìáðèîíà ïðè íèêàêâè îáñòîÿòåëñòâà;
÷ë. 2 ìîæå äà ñå ïðèëàãà ïî îòíîøåíèå íà åìáðèîíà, íî ïðè îïðåäåëåíè îãðà-
íè÷åíèÿ; ÷ë. 2 ïðèçíàâà àáñîëþòíîòî ïðàâî íà æèâîò íà åìáðèîíà. Òðåòàòà âúç-
ìîæíîñò å êàòåãîðè÷íî èçêëþ÷åíà, òúé êàòî áè ïðîòèâîðå÷àëà íà ïðåäìåòà è
öåëòà íà Êîíâåíöèÿòà. Âñå ïàê â íÿêîè ñëó÷àè Êîìèñèÿòà ïðèçíàâà, ÷å ïðè îïðå-
äåëåíè îáñòîÿòåëñòâà åìáðèîíúò ìîæå äà ñå ïîëçâà îò çàùèòàòà íà ÷ë. 2. Ïðè
ïðåöåíêà íà òåçè îáñòîÿòåëñòâà îáà÷å ñå âçåìà ïðåäâèä è ïîëîæåíèåòî íà ìàéêàòà,
êàòî ïî-ñïåöèàëíî ñå ðàçãëåæäàò çàùèòàòà íà æèâîòà è çäðàâåòî íà æåíàòà ïî
âðåìå íà áðåìåííîñòòà ïî ìåäèöèíñêè êðèòåðèè. Â åäíî îò äåëàòà

1
îáà÷å
Êîìèñèÿòà ðàçïðîñòèðà èçêëþ÷åíèåòî îòíîñíî àáîðòà èçâúí ìåäèöèíñêèòå
êðèòåðèè, îòíîñèìè êúì ïîëîæåíèåòî íà ìàéêàòà, êàòî ïðèåìà, ÷å àáîðòúò å äî-
ïóñòèì è ïî ñîöèàëíè ñúîáðàæåíèÿ. Ñúäúò å ðàçãëåäàë êàçóñ, â êîéòî ïðåêúñâà-
íåòî íà áðåìåííîñòòà ñå å íàëîæèëî â ðåçóëòàò íà ëåêàðñêà ãðåøêà

2
, çà ðàçëèêà
îò ïðåäõîäíè äåëà, â êîèòî àáîðòúò å èçâúðøåí ïî âîëÿòà íà ìàéêàòà. Â ðåøåíèå-
òî ñè òîé îòíîâî íå äàâà êàòåãîðè÷åí îòãîâîð íà âúïðîñà çà ïðèëîæèìîñòòà íà
÷ë. 2, êàòî íå íàìèðà íàðóøåíèå íà ïðàâîòî íà æèâîò åäèíñòâåíî çàùîòî æàëáî-
1
R.H. v. Norway, æàëáà ¹ 17004/90, ðåøåíèå íà Êîìèñèÿòà îò 19.05.1992 ã. ïî äîïóñòèìîñòòà
2
Vo v. France, ðåøåíèå îò 8.07.2004 ã.

7
ïîäàòåëêàòà å ìîãëà äà òúðñè ïðàâàòà ñè ïî ãðàæäàíñêîïðàâåí ðåä ñúãëàñíî
ôðåíñêîòî çàêîíîäàòåëñòâî.
Îðãàíèòå ïî Êîíâåíöèÿòà îñòàâÿò øèðîêà ñâîáîäà íà ïðåöåíêà íà íàöèîíàë-
íèòå âëàñòè äà ïðèåìàò çàêîíîäàòåëñòâî îòíîñíî àáîðòèòå, êàòî ïî òîçè íà÷èí
å èçáåãíàòî óñòàíîâÿâàíåòî íà îáùîïðèåò ñòàíäàðò çà ïðèëîæèìîñòòà íà ÷ë. 2
â ñëó÷àèòå íà àáîðò.
2. Ïðàâî íà æèâîò è åâòàíàçèÿ. Ïðàêòèêàòà íà ñúäà ïî îòíîøåíèå íà åâ-
òàíàçèÿòà å îñêúäíà. Ïî äåëîòî Ïðèòè ñðåùó Îáåäèíåíîòî êðàëñòâî

3
Ñúäúò å
ðàçãëåäàë êàçóñà íà íåèçëå÷èìî áîëíà æàëáîïîäàòåëêà, êîÿòî ñòðàäà îò ïðîãðå-
ñèðàùî íåâðî-äåãåíåðàòèâíî çàáîëÿâàíå ñ íåèçáåæåí ëåòàëåí èçõîä. Æàëáî-
ïîäàòåëêàòà ïîèñêàëà îò íàöèîíàëíèòå âëàñòè ðàçðåøåíèå ñúïðóãúò é äà é
ñúäåéñòâà äà ñëîæè êðàé íà æèâîòà ñè, áåç âïîñëåäñòâèå äà áúäå ïðåñëåäâàí
çà äåÿíèåòî ñè, òúé êàòî ïîðàäè íàñòúïèëàòà ïàðàëèçà òÿ íå áèëà â ñúñòîÿíèå
ñàìà äà ñòîðè òîâà, à áîëêèòå è ñòðàäàíèÿòà é ñå çàñèëâàëè â ðåçóëòàò íà áî-
ëåñòòà. Âëàñòèòå îòêàçàëè äà äàäàò èñêàíîòî ðàçðåøåíèå. Ñúäúò îòáåëÿçâà, ÷å:
,,íå å óáåäåí, ÷å ,,ïðàâîòî íà æèâîò”, ãàðàíòèðàíî ñ ÷ë. 2, ìîæå äà ñå òúëêóâà â
ñìèñúë, ÷å ñúäúðæà è íåãàòèâåí àñïåêò” ×ëåí 2 íå ñå èíòåðåñóâà îò âúïðîñèòå
îòíîñíî êà÷åñòâîòî íà æèâîòà èëè îò òîâà êàêâî åäíî ëèöå èçáèðà äà ïðàâè ñ
æèâîòà ñè” Îñâåí àêî íå ñå ïðåèíà÷è åçèêîâî, ÷ë. 2 íå ìîæå äà ñå òúëêóâà êàòî
ïðåäîñòàâÿù äèàìåòðàëíî ïðîòèâîïîëîæíîòî ïðàâî, à èìåííî ïðàâîòî íà
ñìúðò; òîé íå ñúäúðæà è ïðàâî íà ñàìîîïðåäåëåíèå â ñìèñúëà íà ïðàâî, äàâàùî
íà åäíî ëèöå âúçìîæíîñòòà äà ïðåäïî÷åòå ñìúðòòà ïðåä æèâîòà” Ñëåäîâàòåëíî
Ñúäúò ïðèåìà, ÷å îò ÷ë. 2 îò Êîíâåíöèÿòà íå áè ìîãëî äà ñå èçâëå÷å ïðàâî íà
ñìúðò, íåçàâèñèìî äàëè â ðúöåòå íà òðåòî ëèöå èëè íà âëàñòèòå”.
3. Ïîíÿòèåòî
,,æèâîò” ïî ñìèñúëà íà Êîíâåíöèÿòà è â ïðàêòèêàòà íà
Ñúäà. Ñúãëàñíî òåêñòà íà ÷ë. 2 ñå çàùèòàâà ïðàâîòî íà æèâîò, à íå æèâîòúò êàòî
òàêúâ. Íå ìîæå äà ñå î÷àêâà Êîíâåíöèÿòà äà ïðåäâèäè, à îùå ïî-ìàëêî äà
çàáðàíè âñè÷êè âúçìîæíè õèïîòåçè, â êîèòî ÷îâåøêè æèâîò ìîæå äà áúäå îòíåò.
Ðàçïîðåäáàòà íà ÷ë. 2 òðÿáâà äà ñå òúëêóâà â ñìèñúë, ÷å âúçëàãà íà äúðæàâèòå
çàäúëæåíèå äà ñå âúçäúðæàò îò äåéñòâèÿ, â ðåçóëòàò íà êîèòî ìîæå äà áúäå
îòíåò ÷îâåøêè æèâîò, êàêòî è äà ïðåäïðèåìàò òàêèâà äåéñòâèÿ, êîèòî äà ãàðàíòè-
ðàò, ÷å ïðàâîòî íà æèâîò íà âñåêèãî å çàùèòåíî. Åòî çàùî íà ïðàâîòî íà æèâîò
êîðåñïîíäèðà ñúîòâåòíî çàäúëæåíèå íà äúðæàâàòà. Ïîðàäè òîâà æàëáè, ñúäúð-
æàùè îïëàêâàíå çà íàðóøåíèå íà ÷ë. 2, òðÿáâà äà ñå îñíîâàâàò íà äåéñòâèÿ èëè
áåçäåéñòâèÿ íà äúðæàâàòà, â ðåçóëòàò íà êîèòî ïðàâîòî íà æèâîò å áèëî íàðóøå-
íî. Ñúùåâðåìåííî Ñúäúò å ïîñî÷âàë, ÷å
,,ïðàâî íà æèâîò” íå âêëþ÷âà è íå ãàðàí-
òèðà îïðåäåëåíî êà÷åñòâî íà æèâîòà. Òàêèâà ãàðàíöèè ìîæå äà ñå ñúäúðæàò â
äðóãèòå ðàçïîðåäáè íà Êîíâåíöèÿòà èëè â äðóãè ìåæäóíàðîäíîïðàâíè àêòîâå,
íî íå ñà â îáõâàòà íà ÷ë. 2. Êàêòî áåøå ïîñî÷åíî â ò. 2 ïî-ãîðå, ïðàâîòî íà æèâîò
íå ïðåäïîëàãà è êîðåñïîíäèðàùî ìó ïðàâî íà ñìúðò.
4. Çàäúëæåíèÿ íà äúðæàâàòà ïî ÷ë. 2 îò Êîíâåíöèÿòà. ×ëåí 2 îò Êîíâåí-
öèÿòà âúçëàãà íà äúðæàâèòå çàäúëæåíèå äà çàùèòàâàò ïðàâîòî íà æèâîò. Òîâà
çàäúëæåíèå èìà íÿêîëêî èçìåðåíèÿ:
3
Pretty v. UK, ðåøåíèå îò 29.04.2002 ã.
ÏÐÀÂÎ ÍÀ ÆÈÂÎÒ. ÏÐÅÌÀÕÂÀÍÅ ÍÀ ÑÌÚÐÒÍÎÒÎ ÍÀÊÀÇÀÍÈÅ

8
ÎÑÍÎÂÍÈ ÏÐÀÂÀ È ÑÂÎÁÎÄÈ
–çàäúëæåíèå íà îðãàíèòå íà äúðæàâàòà äà íå îòíåìàò ÷îâåøêè æèâîò,
îñâåí àêî òîâà íå å
,,àáñîëþòíî íåîáõîäèìî”. Òîâà å íàé-î÷åâèäíîòî
çàäúëæåíèå, ïðîèçòè÷àùî îò ÷ë. 2;
–çàäúëæåíèå çà ïðèåìàíå íà çàêîíè, êîèòî äà ïðåäîñòàâÿò íàäëåæíà
çàùèòà ñðåùó îòíåìàíåòî íà æèâîò. Ïðèïîìíÿéêè, ÷å ÷ë. 2 å ôóíäà-
ìåíòàëíà ðàçïîðåäáà â ñèñòåìàòà îò íîðìè, ãàðàíòèðàùè îñíîâíèòå
ïðàâà íà ãðàæäàíèòå â äåìîêðàòè÷íèòå îáùåñòâà, êîèòî ôîðìèðàò Ñúâåòà
íà Åâðîïà, Ñúäúò å ôîðìóëèðàë îáùî çàäúëæåíèå íà äúðæàâèòå äà
ïðåäïðèåìàò àäåêâàòíè è åôåêòèâíè çàêîíîäàòåëíè ìåðêè, êîèòî äà
ïðåäîñòàâÿò äîñ