Кардиология. Артериална хипертония.

1
ÊÀÐÄÈÎËÎÃÈßÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ
ÿèðîãåòàÊ
îí÷èëîòñèÑ
)gHmm(
îí÷èëîòñàèÄ
)gHmm(
ÍÀîíëàìèòïÎ
ÍÀîíëàìðîÍ
ÍÀîíëàìðîíîêîñèÂ
)àêåë(ÕÀíåïåòñ²
)àíåðåìó(ÕÀíåïåòñ²²
)àêæåò(ÕÀíåïåòñ²²²
ÕÀàíëîòñèñàíàðèëîçÈ
021<
921-021
931-031
951-041
971-061
081>
041>
08<
48-08
98-58
99-09
901-001
011>
09<
ÊÀÐÄÈÎËÎÃÈß
ÀÐÒÅÐÈÀËÍÀ ÕÈÏÅÐÒÎÍÈß
À. Åëåíêîâà
ÀÐÒÅÐÈÀËÍÀ ÕÈÏÅÐÒÎÍÈß -
ÊËÀÑÈÔÈÊÀÖÈß
Àðòåðèàëíà õèïåðòîíèÿ (ÀÕ) ïðè ëèöà íàä 18 ã. å íàëè-
öå ïðè ñèñòîëè÷íî íàëÿãàíå≥140 è/èëè äèàñòîëè÷íî íà-
ëÿãàíå ≥ 90 mm Hg êàòî ñðåäíè ñòîéíîñòè îò ìíîãîêðàòíè
èçìåðâàíèÿ ïðè íàé-ìàëêî äâà èëè ïîâå÷å ðàçëè÷íè ïî
âðåìå ïðåãëåäè.
Êëàñèôèêàöèÿòà íà ÀÕ â çàâèñèìîñò îò ñòîéíîñòèòå
íà àðòåðèàëíîòî íàëÿãàíå (ÀÍ) è äåôèíèðàíåòî íà
èçîëèðàíà ñèñòîëíà õèïåðòîíèÿ å îòðàçåíî íà òàáë. 1.
Îêîëî 2/3 îò ìëàäèòå õîðà ñ ãðàíè÷íà õèïåðòîíèÿ ñ
âðåìåòî ñå âðúùàò êúì íîðìîòîíèÿ.
Òàáë. 1. Êëàñèôèêàöèÿ íà ÀÕ ñïîðåä ñòîéíîñòèòå
íà ÀÍ (ÑÇÎ è ÌÄÕ, 1999).
ÿèðîãåòàÊ
îí÷èëîòñèÑ
gHmm
îí÷èëîòñèÑ
gHmm
ÍÀîíëàìèòïÎ
ÍÀîíëàìðîÍ
ÍÀîíëàìðîíîêîñèÂ
021<
021<
931-031
08<
58<
98-58
ÿèíîòðåïèõàíëàèðåòðÀ
)àêåë(íåïåòñ²
àí÷èíàðã:àïóðãäîÏ
)àíåðåìó(íåïåòñ²²
)àêæåò(íåïåòñ²²²
951-041
941-041
971-061
081>
99-09
49-09
901-001
011>
ÕÀàíëîòñèñàíàðèëîçÈ
àí÷èíàðã:àïóðãäîÏ
041>
941-041
09<
09<
Òàáë. 2. Êëàñèôèêàöèÿ íà ÀÕ ñïîðåä ñòîéíîñòèòå íà
ÀÍ, 2003. (Ðúêîâîäñòâî çà ëå÷åíèå íà ÀÕ íà Åâðîïåéñêî-
òî äðóæåñòâî ïî õèïåðòîíèÿ è Åâðîïåéñêîòî äðó-
æåñòâî ïî êàðäèîëîãèÿ îò 2003.)
Êîãàòî ñòîéíîñòèòå íà ñèñòîëè÷íîòî è äèàñòîëè÷íîòî
íàëÿãàíå ñà â ðàçëè÷íè êàòåãîðèè, ñå ïðèåìà ïî-âèñîêàòà
êàòåãîðèÿ. Èçîëèðàíàòà ñèñòîëíà õèïåðòî-íèÿ ñúùî ìîæå
äà ñå ðàçäåëè íà òðè ñòåïåíè ñúîáðàçíî ñòîéíîñòèòå íà
ñèñòîëè÷íîòî ÀÍ ïðè äèàñòîëíî íàëÿãàíå < 90 mm Hg.
 çàâèñèìîñò îò åòèîëîãèÿòà ÀÕ ñå ðàçäåëÿ íà ïúð-
âè÷íà èëè åñåíöèàëíà õèïåðòîíèÿ (õèïåðòîíè÷íà áî-
ëåñò), ïðè êîÿòî ïðè÷èíàòà çà ïîâèøåíèåòî íà ÀÍ å
íåóñòàíîâåíà, è âòîðè÷íà èëè ñèìïòîìàòè÷íà õèïåð-
òîíèÿ, ïðè êîÿòî ïîâèøåíèåòî íà ÀÍ ñå äúëæè íà
äðóãî ñúùåñòâóâàùî çàáîëÿâàíå – áúáðå÷íî, åíäîê-
ðèííî, íåâðîëîãè÷íî è äð. (òàáë. 2). Ïðè îêîëî 95% îò
ñëó÷àèòå ñ ÀÕ ñå êàñàå çà åñåíöèàëíà õèïåðòîíèÿ è
ïðè îêîëî 5% èìà äàííè çà ñèìïòîìàòè÷íà õèïåðòî-
íèÿ (òàáë. 4).
Ñèñòîëíè è äèàñòîëíè õèïåðòîíèè
². Ïúðâè÷íà, åñåíöèàëíà õèïåðòîíèÿ
²². Õèïåðòîíèè ñ óñòàíîâåíà ïðè÷èíà
1. Áúáðå÷íè
Ïðè ïàðåíõèìíè áîëåñòè:
Îñòðè ãëîìåðóëîíåôðèòè
Õðîíè÷íè íåôðèòè
Áúáðå÷íà ïîëèêèñòîçà
Äèàáåòíà íåôðîïàòèÿ
Õèäðîíåôðîçà
Ïðè ñúäîâè çàáîëÿâàíèÿ:
Ñòåíîçà íà ðåíàëíà àðòåðèÿ
Èíòðààðòåðèàëåí âàñêóëèò
Ðåíèíïðîäóöèðàùè òóìîðè
Ðåíîïðèâíà
Ïúðâè÷íà íàòðèåâà çàäðúæêà
(ñèíäðîì íà Liddle, ñèíäðîì íà Gordon)
2. Åíäîêðèííè
Àêðîìåãàëèÿ
Õèïîòèðåîèäèçúì
Õèïåðòèðåîèäèçúì
Õèïåðïàðàòèðåîèäèçúì
Àäðåíàëèí íàðóøåíèÿ
Êîðòèêàëíè íàðóøåíèÿ:
Ñèíäðîì íà Cushing
Ïúðâè÷åí õèïåðàëäîñòåðîíèçúì
Âðîäåíà àäðåíàëíà õèïåðïëàçèÿ
Ìåäóëàðíè òóìîðè (ôåîõðîìîöèòîì)
Åêñòðàðåíàëíè ìåäóëàðíè òóìîðè
Äåôèöèò èëè èíõèáèöèÿ íà 11-áåòà õèäðîêñèñòåðîèä
ÿèðîãåòàÊ
îí÷èëîòñèÑ
)gHmm(
îí÷èëîòñàèÄ
)gHmm(
ÍÀîíëàìðîÍ
ÿèíîòðåïèõåðÏ
ÿèíîòðåïèõíåïåòñ²
ÿèíîòðåïèõíåïåòñ²²
ÕÀàíëîòñèñàíàðèëîçÈ
021<
931-021
951-041
061>
041>
08<
98-08
99-09
001>
09<
Òàáë. 3. Êëàñèôèêàöèÿ íà ÀÕ ñïîðåä ñòîéíîñòèòå íà
ÀÍ ñúãëàñíî V²² Àìåðèêàíñêè äîêëàä (JNC V²²), 2003

2
ÊÀÐÄÈÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ
èçîíãàèÄ% âàòîòñå×
ÿèíîòðåïèõàíëàèöíåñÅ
ÿèíàâÿëîáàçèí÷åðáúáèí÷èíîðÕ
ÿèíàâÿëîáàçèíðàëóêñàâîíåÐ
àòàòðîààíÿèöàòêðàîÊ
ìúçèíîðåòñîäëàðåïèõíå÷èâðúÏ
gnihsuCàíìîðäíèÑ
ìîòèïîìîðõîåÔ
èíëàðîðåïàíàáåðòîïÓ
àâòñäåðñèíâèòïåöàðòíîê
3,59-98
5-4,2
4-1
1
5,0-1,0
2,0-1,0
2,0
8,0
äåõèäðîãåíàçà
Êàðöèíîèäè
Åêçîãåííè õîðìîíè:
Åñòðîãåíè
Ãëþêîêîðòèêîèäè
Ìèíåðàëîêîðòèêîèäè
Ñèìïàòîìèìåòèöè
Åðèòðîïîåòèí
1. Õðàíè, ñúäúðæàùè òèðàìèí è ÌÀÎ-èíõèáèòîðè
2. Êîàðêòàöèÿ íà àîðòàòà
3. Õèïåðòîíèÿ, ïðè÷èíåíà îò áðåìåííîñò
4. Íåâðîëîãè÷íè íàðóøåíèÿ:
Óâåëè÷åíî èíòðàêðàíèàëíî íàëÿãàíå
Ñúííà àïíåÿ
Êâàäðèïëåãèÿ
Îñòðà ïîðôèðèÿ
Ôàìèëíà äèñàóòîíîìèÿ
Îëîâíî îòðàâÿíå
Ñèíäðîì íà Gullian-Barrå
5. Îñòúð ñòðåñ:
Ïñèõîãåííà õèïåðâåíòèëàöèÿ
Õèïîãëèêåìèÿ, èçãàðÿíèÿ
Àëêîõîëíà àáñòèíåíöèÿ
Ñëåä ðåñóñöèòàöèÿ
Ïåðèîïåðàòèâíà
6. Óâåëè÷åí èíòðàâàñêóëàðåí îáåì
7. Àëêîõîë
8. Íèêîòèí
9. Öèêëîñïîðèíè
Ñèñòîëíè õèïåðòîíèè
Óâåëè÷åí ñúðäå÷åí äåáèò:
Àîðòíà êëàïíà èíñóôèöèåíöèÿ
Àðòåðèîâåíîçíè ôèñòóëè
Îòâîðåí äóêòóñ àðòåðèîçóñ
Òèðåîòîêñèêîçà
Áîëåñò íà Paget
Áåðèáåðè
Ðèãèäíîñò íà àîðòàòà
Ïðè åïèäåìèîëîãè÷íè ïðîó÷âàíèÿ è â êëèíè÷íàòà
ïðàêòèêà ñå èçïîëçâà êëàñèôèêàöèÿòà íà ÑÇÎ, ïðè êîÿòî
â çàâèñèìîñò îò çàñÿãàíåòî íà òàðãåòíèòå îðãàíè
(îðãàíèòå-ìèøåíè) îò ÀÕ ñå ðàçãðàíè÷àâàò òðè ñòàäèÿ:
² ñòàäèé – áåç äàííè çà ñúðäå÷íî-ñúäîâî îðãàííî
Òàáë. 4. ×åñòîòà íà ðàçëè÷íèòå äèàãíîçè ïðè ïàöè-
åíòèòå ñ ÀÕ
çàñÿãàíå
²² ñòàäèé – ñ îðãàííî çàñÿãàíå: ËÊ õèïåðòðîôèÿ,
ñòðóêòóðíè ñúäîâè ïðîìåíè â òàðãåòíèòå îðãàíè
III ñòàäèé – ñ îðãàííî óâðåæäàíå êàòî: ËÊ ñëàáîñò,
èíñóëò, õèïåðòîíè÷íà åíöåôàëîïàòèÿ, óâðåäåíà áúáðå÷íà
ôóíêöèÿ
 çàâèñèìîñò îò ïðîòè÷àíåòî íà ÀÕ òÿ ñå îïðåäåëÿ
êàòî áåíèãíåíà èëè ìàëèãíåíà. Ïðè ìàëèãíåíà õèïåð-
òîíèÿ ñòîéíîñòèòå íà ÀÍ ñà åêñòðåìíî âèñîêè îò
ïîðÿäúêà íà 250/140 mm Hg ñ òåæêè ñúäîâè è îðãàííè
óâðåæäàíèÿ: êðúâîèçëèâè è åêñóäàòè â ðåòèíàòà,
õèïåðòîíè÷íà åíöåôàëîïàòèÿ èëè õåìîðàãè÷åí ìîçú÷åí
èíñóëò, áúáðå÷íà è ñúðäå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò.
Çà ïðîìåíèòå â î÷íèòå äúíà ïðè ÀÕ ñå èçïîëçâà
êëàñèôèêàöèÿòà íà Keith, Wagener è Barker:
Ñòàäèé 0 – íîðìàëíî î÷íî äúíî.
Ñòàäèé I – óìåðåíî ñòåñíåíèå íà àðòåðèîëèòå.
Ñúîòíîøåíèå íà øèðèíàòà íà àðòåðèîëè êúì âåíóëè 1:2
èëè ïîâå÷å.
Ñòàäèé II – êúì ïðîìåíèòå îò ñòàäèé I ñå äîáàâÿ
ãåíåðàëèçèðàíî èëè ëîêàëèçèðàíî ñòåñíåíèå è óñèëåí
ðåôëåêñ íà àðòåðèîëèòå, ïðåùèïâàíå íà âåíèòå ïðè
êðúñòîñâàíå ñ àðòåðèîëèòå.
Ñòàäèé III – êúì ïðîìåíèòå îò ñòàäèé II ñå ïðèáàâÿò
êðúâîèçëèâè è/èëè åêñóäàòè.
Ñòàäèé IV – êúì ïðîìåíèòå îò ñòàäèé III ñå äîáàâÿ
îòîê íà ïàïèëàòà.
Åïèäåìèîëîãèÿ.
ÀÕ å ñîöèàëíî çíà÷èìî çàáîëÿâàíå è â
çíà÷èòåëíà ñòåïåí îïðåäåëÿ áîëåñòíîñòòà, èíâàëèäè-çèðàíåòî
è ñìúðòíîñòòà íà íàñåëåíèåòî. Â îòäåëíèòå ñòðàíè è ãåîãðàôñêè
ðàéîíè ÷åñòîòàòà íà ÀÕ ñå äâèæè îò 4,8 äî 30,3%.
Ñðåäíî îêîëî 15% îò íàñåëåíèåòî íà íàïðåäíàëèòå
ñòðàíè èìà ÀÍ > 160/95 mm Hg. Áðîÿò íà õèïåðòîíèöèòå
ñå óäâîÿâà ïðè ãîðíà ãðàíèöà çà íîðìàëíî ÀÍ < 140/90
mm Hg.
Èçìåðâàíåòî íà ÀÍ ñå èçâúðøâà ñ äèðåêòíè è
èíäèðåêòíè ìåòîäè.
Äèðåêòíèòå ìåòîäè ñå îñíîâàâàò íà
èíòðààðòåðèàëíà òåõíèêà, âêëþ÷âàùà åëåêòðîìàíîìåòúð è
ðåãèñòðàöèîííà ÷àñò. Èçìåðâàíåòî íà ÀÍ ñ äèðåêòåí ìåòîä å
ìíîãî òî÷íî è ñå èçïîëçâà ïðè íàó÷íè ïðîó÷âà-íèÿ. Â
êëèíè÷íàòà ïðàêòèêà ñå èçïîëçâàò èíäèðåêòíè ìåòîäè,
îñíîâàíè íà âúâåäåíàòà îò Riva Rocci ïíåâìà-òè÷íà ãóìåíà
ìàíøåòà (1896) è íà àóñêóëòàöèîííèÿ ìåòîä íà Í. Êîðîòêîâ
(1905). Ñôèãìîìàíîìåòðèòå ìîãàò äà áúäàò æèâà÷íè,
àíåðîèäíè, åëåêòðîííè è àâòîìàòè÷íè. Ïðè èçïîëçâàíå íà
àóñêóëòàöèîííèÿ ìåòîä íà Êîðîòêîâ ñ êîìïðåñèÿ è äåêîìïðåñèÿ
íà à. brachialis è ñòåòîñêîï, ïîñòàâåí â àíòåêóáèòàëíàòà ÿìêà,
ñèñòîëè÷íîòî íàëÿãàíå ñå îïðåäåëÿ ïî ïúðâèÿ ÿñíî ÷óò òîí (I
ôàçà ïî Êîðîòêîâ), à äèàñòîëè÷íîòî ñå îïðåäåëÿ ïî èç÷åçâàíåòî
íà òîíîâåòå (V ôàçà). Ïðè äåöà è áðåìåííè æåíè äèàñòîëè÷íîòî
íàëÿãàíå ñå îïðåäåëÿ ïðè çàãëúõâàíå íà òîíîâåòå (IV ôàçà).
ÀÍ ìîæå äà áúäå èçìåðåíî â ëåãíàëî, ñåäíàëî è ïðàâî
ïîëîæåíèå íà ïàöèåíòà è ïðè ôèçè÷åñêî îáðåìåíÿâàíå. Ñïîðåä
óêàçàíèÿòà íà ÑÇÎ ñå èçèñêâà èçìåðâàíåòî íà ÀÍ äà ñå
èçâúðøâà ñëåä 5-ìèíóòíà ïî÷èâêà íà ïàöèåíòà è ïîñëåäíèÿò
äà íå ñå å õðàíèë è äà íå å êîíñóìèðàë êàôå èëè àëêîõîë, äà íå
å ïóøèë è äà íå å èìàë ôèçè÷åñêî íàòîâàðâàíå ïðåç ïîñëåäíèòå
2 ÷àñà ïðåäè ïðåãëåäà. Ïðåäìèøíèöàòà è ëàêúòÿò íà ïàöèåíòà
ñå ïîñòàâÿò íà òâúðäà ïîäëîæêà (ìàñà, áþðî), êîÿòî äà áúäå íà
âèñî÷èíàòà íà ñúðöåòî. Èçïîëçâàíàòà ìàíøåòà òðÿáâà äà áúäå
ñ ðàçìåðè, ïîäõîäÿùè çà ðàçìåðèòå íà ðúêàòà íà ïàöèåíòà.

3
ÊÀÐÄÈÎËÎÃÈßÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ
ÑÇÎ ïðåïîðú÷âà òðè ðàçëè÷íè ðàçìåðà ìàíøåòè – çà ëèöà ñ
íîðìàëíà äåáåëèíà íà ðúêàòà, çà òåçè ñ íàäíîðìåíî òåãëî è çà
äåöà.
Ïðè ïúðâèÿ ïðåãëåä ÀÍ ñå èçìåðâà â ëåãíàëî è â ïðàâî
ïîëîæåíèå è íà äâåòå ðúöå. Àêî èìà ðàçëèêà ïðè ñëåäâàùèòå
ïîñåùåíèÿ èçìåðâàíåòî ñå èçâúðøâà íà ðúêàòà ñ ïî-âèñîêî
íàëÿãàíå. Àïàðàòúò çà èçìåðâàíå òðÿáâà äà å òî÷åí è äà ñå
êàëèáðèðà ïðåç 6 ìåñåöà.
Ïðè 24 ÷àñîâî àìáóëàòîðíî íåèíâàçèâíî ìîíèòî-ðèðàíå íà
ÀÍ (ÍÀÌÀÍ), àâòîìàòè÷íî ñå çàïèñâàò ñòîéíîñòèòå íà
äíåâíîòî è íîùíîòî ñèñòîëè÷íî, äèàñòîëè÷íî è ñðåäíî íàëÿãàíå
ïðåç èçáðàíè âðåìåííè èíòåðâàëè (15 ìèíóòè çà äåíÿ è 30
ìèíóòè çà íîùòà). Òîçè ìåòîä äàâà âúçìîæíîñò äà ñå
äèàãíîñòèöèðà ÀÕ, äà ñå äîáèÿò ñâåäåíèÿ çà öèðêàäíàòà êðèâà
íà ÀÍ, äà ñå îáåêòèâèçèðàò ïèêîâåòå, äà ñå äèàãíîñòèöèðà
„õèïåðòî-íèÿ íà áÿëàòà ïðåñòèëêà”, äà ñå óòî÷íè íàëè÷èåòî íà
íîùíà õèïåðòîíèÿ è çà îò÷èòàíå íà òåðàïåâòè÷íèÿ åôåêò ïðè
áîëíè ñ òðóäíîëå÷èìà õèïåðòîíèÿ.
ÅÑÅÍÖÈÀËÍÀ ÕÈÏÅÐÒÎÍÈß
Ñèíîíèì: Õèïåðòîíè÷íà áîëåñò (ÕÁ).
Åòèîëîãèÿ è ðèñêîâè ôàêòîðè (ÐÔ) çà ÕÁ.
Ïðè÷èíèòå
çà ïîÿâàòà íà ÕÁ ñà íåèçâåñòíè. Ïðîó÷åíè ñà íÿêîè ôàêòîðè
íà âúíøíàòà è âúòðåøíàòà ñðåäà íà îðãàíèçìà, à ñúùî è íÿêîè
âðåäíè íàâèöè, êîèòî óâåëè÷àâàò âåðîÿòíîñòòà çà ïîÿâàòà íà
ÕÁ è âëèÿÿò âúðõó íåéíèÿ õîä è ïðîòè÷àíå.
Íàñëåäñòâåíà îáðåìåíåíîñò. Äåöàòà íà ðîäèòåëè ñ ÕÁ
áîëåäóâàò òðè ïúòè ïî-÷åñòî îò òîâà çàáîëÿâàíå â
ñðàâíåíèå ñ äåöàòà íà íîðìîòåíçèâíè ðîäèòåëè.

Íàìåðåíà å âèñîêà êîðåëàöèÿ ìåæäó ñòîéíîñòèòå íà ÀÍ
ïðè ìîíîçèãîòíè áëèçíàöè è çíà÷èòåëíî ïî-íèñêà ïðè
äèçèãîòíèòå. Óíàñëåäÿâàíåòî íà ÕÁ å ïîëèãåííî, ïðè êîåòî
Ðàçëè÷íè ãåíåòè÷íè ôàêòîðè îáóñëàâÿò íàðóøåíèÿ â ñèíòåçà
è îáìÿíàòà íà áèîëîãè÷íî àêòèâíè ñóáñòàíöèè ñ ïðåñîðåí è
äåïðåñîðåí åôåêò, íà àêòèâíîñòòà íà íÿêîè åíçèìíè ñèñòåìè è
íà åëåêòðîëèòíèÿ îáìåí. Ïðè ÕÁ ñà óñòàíîâåíè ïðîìåíè â
ãåíèòå, èìàùè îòíîøåíèå êúì ñèñòåìàòà ðåíèí-àíãèîòåíçèí-
àëäîñòåðîí (ÐÀÀÑ) è êúì îáìÿíàòà íà êàòåõîëàìèíèòå.
Óñòàíîâåí å ïîëèìîðôèçúì íà ãåíèòå, îòãîâàðÿùè çà
àíãèîòåíçèí-êîíâåðòèðàùèÿ åíçèì (ÀÑÅ), çà ïðåäñúðäíèÿ
íàòðèóðåòè÷åí ïåïòèä è çà åíäîòåëíèÿ ôàêòîð, êîéòî èìà
îòíîøåíèå êúì ñèíòåçà íà àçîòåí îêèñ (NO). Ïðåäïîëàãà ñå, ÷å
çà ðàçâèòèåòî íà ÕÁ ñúùåñòâåíî çíà÷åíèå èìàò è ôàêòîðèòå íà
âúíøíàòà ñðåäà è âðåäíèòå íàâèöè.
Çëîóïîòðåáà ñ ãîòâàðñêà ñîë. Çà âúçðàñòåí ÷îâåê
ìèíèìàëíàòà äíåâíà íóæäà îò ãîòâàðñêà ñîë å 2 g, íî
ðåàëíàòà óïîòðåáà å îò ïîðÿäúêà íà 10 äî 30 g äíåâíî.

Ïðè åïèäåìèîëîãè÷íè ïðîó÷âàíèÿ â ðàçëè÷íè ãåîãðàôñêè
ðàéîíè å óñòàíîâåíà çàâèñèìîñò ìåæäó êîëè÷åñòâîòî íà
óïîòðåáåíàòà ñîë ñ õðàíàòà è ÷åñòîòàòà íà ÀÕ. Ïðè
íàòîâàðâàíå ñ NaCl ôàìèëíî îáðåìåíåíèòå ñ õèïåðòîíèÿ ëèöà
èìàò çàáàâåíî èçëú÷âàíå íà Na ÷ðåç áúáðåöèòå. Îò äðóãà
ñòðàíà, íå âñè÷êè èíäèâèäè, çëîóïîòðåáÿâàùè ñúñ ñîë, èìàò
ïîâèøåíî ÀÍ, ò.å. íàëèöå ñà ñîëåâî ÷óâñòâè-òåëíè è ñîëåâî
ðåçèñòåíòíè èíäèâèäè, êàòî ïîñî÷åíàòà ñîëåâà ÷óâñòâèòåëíîñò
è íàðóøåíèÿòà â îáìÿíàòà íà íàòðèÿ ñà ãåíåòè÷íî îáóñëîâåíè.
Çëîóïîòðåáàòà ñ ãîòâàðñêà ñîë êàòî ðèñêîâ ôàêòîð çà ÀÕ
èìà ïî-ãîëÿìî çíà÷åíèå çà ëèöàòà ñ íàïðåäíàëà âúçðàñò.
Ïðè ëèöà ñ íàäíîðìåíà òåëåñíà ìàñà ÷åñòîòàòà íà ÀÕ
å îò 4 äî 6 ïúòè ïî-ãîëÿìà â ñðàâíåíèå ñ òåçè ñ íîðìàëíî
òåãëî.
Ïðåäïîëàãà ñå, ÷å çíà÷åíèå òóê èìàò ïîâèøåíèòå êðúâåí
îáåì, óäàðåí îáåì (ÓÎ) è ìèíóòåí ñúðäå÷åí îáåì (ÌÑÎ) è
íàìàëåíèÿò ãëþêîçåí òîëåðàíñ.
Íàìàëåíèåòî íà òåëåñíàòà
ìàñà âîäè äî ïîíèæåíèå íà ÀÍ.
Íàìàëåíàòà ôèçè÷åñêà àêòèâíîñò. ìîæå äà äîâåäå
äî ñúäîâà äèñòîíèÿ è íàðóøåíèÿ â ðåãóëàöèÿòà íà ÀÍ ñ
ïîÿâà íà õèïåðòîíèÿ. Ôèçè÷åñêàòà àêòèâíîñò íàìàëÿâà
ñèìïàòèêóñîâèÿ òîíóñ è ÏÑÑ è óâåëè÷àâà íàòðèóðåçàòà.
Óïîòðåáàòà íà àëêîõîë è â ìàëêè êîëè÷åñòâà ìîæå
äà äîâåäå äî ïîâèøåíèå íà ÀÍ ÷ðåç óâåëè÷åíèå íà Ñ× è
íà ÌÑÎ è îò÷àñòè ïîñðåäñòâîì àêòèâèðàíå íà ñèìïàòè-
êóñà. Çà ïðåñîðíèÿ åôåêò íà àëêîõîëà çíà÷åíèå ìîæå äà
èìà è íàðàñòâàíåòî íà êëåòú÷íèÿ ïåðìåàáèëèòåò çà Na
÷ðåç ïîòèñêàíå íà Na-K-ATP-àçà. Ïðè õðîíè÷íà çëîóïî-
òðåáà ñ àëêîõîë ìíîãî ÷åñòî èìà ÀÕ. Ïðèåìúò íà àëêîõîë
ïðè õèïåðòîíè÷íî áîëíè ìîæå äà ñúäåéñòâà çà ïî-ðÿçêî
ïîâèøåíèå íà ÀÍ è ïîÿâà íà óñëîæíåíèÿ.
Ïñèõè÷åñêîòî ïðåíàïðåæåíèå
, ïîâòàðÿùèÿò ñå ïñèõî-
åìîöèîíàëåí èëè ïñèõîñîöèàëåí ñòðåñ, íåîáè÷àéíèòå óñëîâèÿ
íà òðóä (ñèëåí øóì, íåïðåêúñíàòî áîðàâåíå ñ öèôðè) ìîãàò äà
äîâåäàò äî íàðóøåíèÿ â çâåíàòà íà öåíðàëíàòà íåðâíà ñèñòåìà
(ÖÍÑ), ðåãóëèðàùè ÀÍ.
Ïñèõè÷åñêîòî ïðåíàïðåæåíèå ìîæå äà áúäå ïóñêîâ
ìåõàíèçúì çà âúçíèêâàíåòî íà åñåíöèàëíàòà õèïåðòîíèÿ,
çà âëîøàâàíå íà áîëåñòòà è çà ïîÿâà íà óñëîæíåíèÿ, íî
íå ìîæå äà ñå ðàçãëåæäà êàòî ñàìîñòîÿòåëíà ïðè÷èíà çà
åñåíöèàëíàòà õèïåðòîíèÿ.
Âúçðàñò è ïîë. Ñ íàïðåäâàíå íà âúçðàñòòà ÀÍ ïîêàçâà
òåí