Кардиология. Исхемична болест на сърцето.

1
ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÊÀÐÄÈÎËÎÃÈß
ÊÀÐÄÈÎËÎÃÈß
ÈÑÕÅÌÈ×ÍÀ ÁÎËÅÑÒ ÍÀ ÑÚÐÖÅÒÎ
ÐÈÑÊÎÂÈ ÔÀÊÒÎÐÈ ÇÀ ÊÎÐÎÍÀÐÍÀ
ÀÒÅÐÎÑÊËÅÐÎÇÀ
Ë. Òåðçèåâà
Àòåðîãåííèòå ðèñêîâè ôàêòîðè (ÐÔ) ñà ñúñòîÿíèÿ , êî-
èòî ìîãàò äà ïðåäñêàæàò âúçíèêâàíåòî, ïðîãðåñèðàíåòî
è óñëîæíåíèÿòà íà àòåðîñêëåðîçàòà è â ÷àñòíîñò íà êîðî-
íàðíàòà àòåðîñêëåðîçà (ÈÁÑ).
Îò åïèäåìèîëîãè÷íà ãëåäíà òî÷êà åäèí ðèñêîâ ôàêòîð
å ñúñòîÿíèå, êîåòî ñúùåñòâóâà â ïî-ðàííè åòàïè îò
æèâîòà íà îòäåëíèÿ èíäèâèä èëè ãðóïà õîðà è ìîæå äà
äîâåäå äî ðàçâèòèå íà çàáîëÿâàíå â áúäåùå.
Êëàñèôèêàöèÿ:
². Êîðèãèðóåìè ðèñêîâè ôàêòîðè.
1. Ãëàâíè (îñíîâíè). Âñåêè ÐÔ èìà ñàìîñòîÿòåëíî
àòåðîãåííî äåéñòâèå.
1.1.Äèñëèïèäåìèÿ. ( Âèæ Íàðóøåíèÿ íà ëèïèäíàòà
îáìÿíà)
Îñíîâíèòå ëèïèäíè ñúñòàâêè íà ïëàçìàòà ñà
õîëåñòåðîëúò è òðèãëèöåðèäèòå.
Ãëàâíèÿò àòåðîãåíåí ôàêòîð å ïîâèøåíîòî íèâî íà Õîë
– LDL, êîèòî òðàíñïîðòèðàò îêîëî 70% îò îáùèÿ
õîëåñòåðîë.
Ïîâèøàâàíåòî íà îáùèÿ õîëåñòåðîë è íà ëèïî-
ïðîòåèíèòå ñ íèñêà ïëúòíîñò (LDL) óâåëè÷àâà ðèñêà çà
ÈÁÑ, ìîçú÷íîñúäîâà è ïåðèôåðíîñúäîâà áîëåñò.
Îáðàòíî, íàìàëåíèåòî íà õîëåñòåðîëà ñ 1% âîäè äî
íàìàëåíèå íà ðèñêà çà ìèîêàðäåí èíôàðêò è ñúð-
äå÷íîñúäîâ ëåòàëèòåò ñ 2-3%.
Ïîíèæåíèòå íèâà íà HDL ñà íåçàâèñèì è ñúùåñòâåí
ðèñêîâ ôàêòîð çà ÈÁÑ. Òå íàìàëÿâàò ïðè òþòþíîïóøåíå,
çàòëúñòÿâàíå è íàìàëåíà ôèçè÷åñêà àêòèâíîñò .
Îòíîøåíèåòî Îáù õîëåñòåðîë / HDL íàä 4,8 ïî-äîáðå
ïðåäñêàçâà ðèñêà çà ÈÁÑ, îòêîëêîòî ñòîéíîñòèòå íà âñåêè
ïîêàçàòåë ïîîòäåëíî.
Õèïåðòðèãëèöåðèäåìèÿòà å íåçàâèñèì ðèñêîâ ôàêòîð
ïðè çàõàðåí äèàáåò, îñîáåíî ïðè ñúïúòñòâàùà àðòåðèàëíà
õèïåðòîíèÿ, êàêòî è ïðè ìúæå ñ íèñêè ñòîéíîñòè íà õîë
– HDL.
Çà ïðîâåæäàíå íà àäåêâàòíî ëå÷åíèå íà äèñëèïè-
äåìèèòå å íåîáõîäèìî äà ñå îöåíè îáùèÿ ðèñê çà ÈÁÑ
ïðè âñåêè ïàöèåíò.
Ïîâåäåíèå ïðè äèñëèïèäåìèèòå (âèæ Ëå÷åíèå íà
ÑÀÏ)
�?�?�?�?�?Ïîäîáðÿâàíå íà÷èíà íà æèâîò: ïîäõîäÿùà äèåòà,
êîíòðîë íà òåãëîòî, ñèñòåìíà ôèçè÷åñêà àêòèâíîñò.
�?�?�?�?�?Êîðèãèðàíå íà îñòàíàëèòå ãëàâíè ðèñêîâè
ôàêòîðè.
�?�?�?�?�?Ìåäèêàìåíòîçíîòî ëå÷åíèå å â çàâèñèìîñò îò
ëèïèäíèÿ ïðîôèë. Ñòàòèíèòå, ñìîëèòå è íèêîòèíîâàòà
êèñåëèíà ñà ïîêàçàíè ïðè ïîâèøåíî ïëàçìåíî íèâî íà
Õîë –LDL, à ôèáðàòèòå - ïðè õèïåðòðèãëèöåðèäåìèÿ è
ïîíèæåíî íèâî íà Õîë –HDL.
Òþòþíîïóøåíå å ñúùåñòâåí è íåçàâèñèì àòåðîãåíåí
ÐÔ. Îáùèÿò ðèñê çà ðàçâèòèå íà ÈÁÑ å äâà äî òðè ïúòè ïî-
âèñîê ïðè ïàöèåíòè, êîèòî ïóøàò ïî 20 è ïîâå÷å öèãàðè
äíåâíî â ñðàâíåíèå ñ íåïóøà÷èòå. Ëåòàëèòåòúò îò ÈÁÑ å
íàé- íèñúê ïðè ïî-ìàëêî îò 10 öèãàðè äíåâíî.
Ñ òþòþíîïóøåíåòî ñå ñâúðçâàò óâåëè÷åíàòà ÷åñòîòà
íå ñàìî íà ìèîêàðäíèÿ èíôàðêò, íî è íà âíåçàïíàòà
ñúðäå÷íà ñìúðò, ñôîðìèðàíåòî íà àîðòíà àíåâðèçìà,
ìîçú÷íèÿ èíñóëò è ïåðèôåðíîñúäîâàòà áîëåñò.
Òþòþíîïóøåíåòî çàñèëâà ïðîöåñà íà àòåðîñêëåðîçàòà
êàòî ó÷àñòâà âúâ âñè÷êèòå é ôàçè, àêòèâèðà è ïðîöåñà íà
êîðîíàðíîòî òðîìáîçèðàíå.
Õðîíè÷íîòî è îñòðî òþòþíîïóøåíå ïîòèñêà åíäî-
òåëçàâèñèìàòà âàçîäèëàòàöèÿ è ìîæå äà ïðåäèçâèêà
êîðîíàðåí ñïàçúì,îñòðà ìèîêàðäíà èñõåìèÿ, êîÿòî äà
ïðè÷èíè ñåðèîçíè ðèòúìíè íàðóøåíèÿ è âíåçàïíà
ñúðäå÷íà ñìúðò.
Ñëåä ïðåóñòàíîâÿâàíå íà òþòþíîïóøåíåòî ñâúðçàíèÿò
ñ íåãî êàðäèîâàñêóëàðåí ðèñê ðÿçêî íàìàëÿâà.
Àðòåðèàëíà õèïåðòîíèÿ. Îòíîñèòåëíèÿò ðèñê îò ÈÁÑ
ïðè ïàöèåíòè ñ àðòåðèàëíà õèïåðòîíèÿ å 5-6 ïúòè
ïî-âèñîê ïðè äèàñòîëíî íàëÿãàíå íàä 105 mm Hg è
7 ïúòè ïî-âèñîê ïðè ñèñòîëíî íàëÿãàíå íàä 170 mm
Hg â ñðàâíåíèå ñ òîçè ïðè ïàöèåíòè ñ íîðìàëíî
àðòåðèàëíî íàëÿãàíå. Âñÿêî ïîâèøàâàíå íà íàëÿ-
ãàíåòî ñúñ 7 mm Hg óâåëè÷àâà ðèñêà çà ÈÁÑ ñ 27%,
à çà èñõåìè÷íèÿ ìîçú÷åí èíñóëò – ñ 42%.
Ïîíèæàâàíåòî íà àðòåðèàëíîòî íàëÿãàíå ðåäó-
öèðà çíà÷èòåëíî êàðäèîâàñêóëàðíèÿ ðèñê äàæå ïðè
ëåêà è óìåðåíà àðòåðèàëíà õèïåðòîíèÿ, êàòî è ïðè
èçîëèðàíà ñèñòîëíà àðòåðèàëíà õèïåðòîíèÿ.
Çàõàðåí äèàáåò è èíñóëèíîâà ðåçèñòåíòíîñò.
ÈÁÑ å ïðè÷èíà çà ëåòàëíèÿ èçõîä ïðè 3/4 îò ïàöè-
åíòèòå ñúñ çàõàðåí äèàáåò. Êàðäèîâàñêóëàðíèÿò
ðèñê ïðè òÿõ å 3 äî 5 ïúòè ïî-âèñîê îò òîçè ïðè
ïàöèåíòè áåç äèàáåò.
èäèïèëèíìóðåÑ
îíàëåÆ
îâèí
íåðåìÓ
êñèð
êîñèÂ
êñèð
ëîðåòñåëîõùáÎ
)l/lomm(
2,5<1 ,6-2,52 ,6>
LDL-ëîÕ
)l/lomm(
4,3<0 ,4-4,31 ,4>
LDÍ-ëîÕ
)l/lomm(
0,1>0 ,1-9,09 ,0<
/ëîðåòñåëîõùáÎ
).Æ-.Ì(LDH-ëîÕ
73,3-34,3<4 ,4-0,50 ,7-6,9
Òàáë.1. Îöåíêà íà ðèñêà çà ðàçâèòèå íà ÈÁÑ ñïîðåä
ïëàçìåíîòî íèâî íà ëèïèäèòå

2
ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀÊÀÐÄÈÎËÎÃÈß
Õèïåðãëèêåìèÿòà âîäè äî ìèêðîâàñêóëàðíè íàðó-
øåíèÿ, à èíñóëèíîâàòà ðåçèñòåíòíîñò äî àòåðî-
ñêëåðîçà è àòåðîòðîìáîçà ïðåäè êëèíè÷íàòà èçÿâà íà
çàõàðíèÿ äèàáåò.
Äèàáåòíàòà íåôðîïàòèÿ, ïðîòè÷àùà ñ ìèêðîàëáóìèí-
óðèÿ, çàäúëáî÷àâà åíäîòåëíàòà è ãëàäêîìóñêóëíà
äèñôóíêöèÿ. Çàòîâà ìèêðîàëáóìèíóðèÿòà ïðåäñêàçâà
êàêòî êàðäèîâàñêóëàðíèÿ, òàêà è îáùèÿ ëåòàëèòåò
ïðè ïàöèåíòèòå ñ èíñóëèíîíåçàâèñèì çàõàðåí äèàáåò.
Äîïúëíèòåëíè ðèñêîâè ôàêòîðè
Íàìàëåíà ôèçè÷åñêà àêòèâíîñò. Äîêàçàíà å âðúçêàòà
ìåæäó ñòåïåíòà íà ôèçè-÷åñêàòà àêòèâíîñò è ÷åñòîòàòà
íà êàðäèîâàñêóëàðíàòà çàáîëåâàåìîñò è ëåòàëèòåò.
Ñèñòåìíèòå ôèçè÷åñêè òðåíèðîâêè íàìàëÿâàò êîðîíàð-
íèÿ ðèñê êàòî âëèÿÿò áëàãîïðèÿòíî âúðõó äðóãèòå ÐÔ,
ïîäîáðÿâàò åíäîòåëíàòà ôóíêöèÿ, óâåëè÷àâàò ôèáðèíî-
ëèçàòà, íàìàëÿâàò àêòèâíîñòòà íà òðîìáîöèòèòå è ñêëîí-
íîñòòà êúì ëîêàëíî òðîìáîîáðàçóâàíå.
Çàòëúñòÿâàíåòî ñàìî ïî ñåáå ñè è íåçàâèñèìî îò
ñòåïåíòà íà ôèçè÷åñêîòî íàòîâàðâàíå óâåëè÷àâà êàðäèî-
âàñêóëàðíèÿ ðèñê. Óñòàíîâÿâà ñå ëèíåéíà çàâèñèìîñò
ìåæäó èíäåêñà íà òåëåñíàòà ìàñà (Body Mass Index)

è
êîðîíàðíèÿ ðèñê. Íåçíà÷èòåëíîòî óâåëè÷åíèå íà òåãëîòî
â ñðåäíàòà âúçðàñò ïîâèøàâà ðèñêà îò ÈÁÑ êàêòî ïðè
æåíèòå, òàêà è ïðè ìúæåòå
Êîíòðîëèðàíåòî íà òåãëîòî å â îñíîâàòà íà âñè÷êè
ïðîãðàìè çà ïðîôèëàêòèêà è ëå÷åíèå íà ñúðäå÷íî-
ñúäîâèòå çàáîëÿâàíèÿ.
Ïñèõîåìîöèîíàëåí ñòðåñ. Àäðåíåðãè÷íàòà ñòèìóëàöèÿ
îò ïñèõîåìîöèîíàëíèÿ ñòðåñ, ó÷åñòÿâàéêè ñúðäå÷íàòà
äåéíîñò è ïîâèøàâàéêè àðòåðèàëíîòî íàëÿãàíå, óâåëè÷à-
âà ìèîêàðäíàòà êèñëîðîäíà êîíñóìàöèÿ. Ñòðåñúò ìîæå
äà ïðåäèçâèêà è ñïàçúì íà àòåðîñêëåðîòè÷íèòå êîðîíàð-
íè àðòåðèè. Êàòåõîëàìèíèòå ìîãàò äà ïðåäèçâèêàò
íàðóøåíèÿ â êîàãóëàöèÿòà è äà óëåñíÿò òðîìáîîáðà-
çóâàíåòî. Áëàãîïðèÿòíîòî âúçäåéñòâèå âúðõó ñòðåñà, óñ-
ïîðåäíî ñ ìåðêèòå çà ïîäîáðÿâàíå íà÷èíà íà æèâîò íà-
ìàëÿâàò ÷åñòîòàòà íà àòåðîñêëåðîçàòà è óñëîæíåíèÿòà é.
Åñòðîãåíè è êàðäèîâàñêóëàðåí ðèñê. Ìëàäèòå æåíè
áîëåäóâàò ïî-ðÿäêî îò ÈÁÑ â ñðàâíåíèå ñ ìúæåòå íà ñú-
ùàòà âúçðàñò. Ïî-÷åñòà å àòåðîñêëåðîçàòà ïðè æåíè â ìå-
íîïàóçà, îñîáåíî ñëåä ãåíèòàëíà îïåðàöèÿ. Ïðè æåíèòå,
êîèòî ïðèåìàò åñòðîãåíè, Õîë - LDL ñå ïîíèæàâàò ñ 10-
15%, à Õîë - HDL ñå óâåëè÷àâàò ñ 20%. Åñòðîãåíèòå èìàò
è äðóãè ïîòåíöèàëíè äîáðè åôåêòè – óâåëè÷àâàò åíäî-
òåë-çàâèñèìàòà âàçîäèëàòàöèÿ, íàìàëÿâàò îêñèäàöèÿòà íà
Õîë – LDL, ïðîìåíÿò ñòåïåíòà íà ìîíîöèòíàòà àäõåçèÿ
âúðõó óâðåäåíàòà åíäîòåëíà ïîâúðõíîñò, óâåëè÷àâàò ôèá-
ðèíî-ëèòè÷íèÿ êàïàöèòåò è ãëþêîçíèÿ ìåòàáîëèçúì.
Åêçîãåííèòå åñòðîãåíè, èçïîëçâàíè îò ìëàäè æåíè ïîä
ôîðìà íà îðàëíè êîíòðàöåïòèâíè ñðåäñòâà â ñú÷åòàíèå
ñ òþòþíîïóøåíå, óâåëè÷àâàò ÷åñòîòàòà íà èíòðà-
âàñêóëàðíèòå òðîìáîçè (äúëáîêà ôëåáîòðîìáîçà, áåëîäðîáíà åìáîëèÿ, ìèîêàðäåí èíôàðêò è ìîçú÷åí èíñóëò).
Íîâè ðèñêîâè ôàêòîðè. Íÿêîè îò òåçè ôàêòîðè íå ñà
îáîñîáåíè, äðóãè âñå îùå íå ñå èçïîëçâàò çà ðóòèííàòà
êëèíè÷íà ïðàêòèêà.
Ôèáðèíîãåíúò óâåëè÷àâà ðèñêà çà ñúðäå÷íîñúäîâè
çàáîëÿâàíèÿ, âêëþ÷èòåëíî çà ÈÁÑ è ìîçú÷åí èíñóëò,
îñîáåíî â ñú÷åòàíèå ñ äðóãè ÐÔ.
Ïîâèøåíèòå íèâà íà ôèáðèíîãåíà óâåëè÷àâàò òðîìáî-
öèòíàòà àãðåãàöèÿ è âèñêîçèòåòà íà êðúâòà. Â êîìáèíàöèÿ
ñ òðîìáèíà òîé ó÷àñòâà â êðàéíàòà ôàçà íà òðîìáîîáðà-
çóâàíåòî.
Ìàðêåðè íà ôèáðèíîëèòè÷íàòà ôóíêöèÿ - äèñáàëàíñúò
ìåæäó òúêàíèÿò àêòèâàòîð íà ïëàçìèíîãåíà (t–PA) è
ïëàçìèíîãåí àêòèâàòîðåí èíõèáèòîð (ÐÀ²) å ïðè÷èíà çà
íàðóøåíàòà ôèáðèíîëèçà.
Íàìàëåíàòà ôèáðèíîëèçà è/èëè óâåëè÷åíàòà êîàãó-
ëàöèÿ ïîâèøàâàò ñúðäå÷íîñúäîâèÿ ðèñê.
Ïèêîâèòå íèâà ñà â ñóòðåøíèòå ÷àñîâå, äîêàòî
êîíöåíòðàöèÿòà íà t – PA ïîêàçâà ïî-ìàëêè äåíîíîùíè
êîëåáàíèÿ. Ðåëàòèâíî íàìàëåíàòà ôèáðèíî-ëèçà çàåäíî
ñ ïîâèøåíàòà òðîìáîöèòíà àêòèâíîñò ìîæå äà
äîïðèíåñå çà àêòèâèðàíå íà àòåðîòðîìáî-çàòà.
Ìàðêåðè íà âúçïàëåíèåòî: “Ñ” ðåàêòèâåí ïðîòåèí
(ÑÐÏ), ðàçòâîðèìè öåëóëàðíè àäõåçèîííè ìîëåêóëè è
èíòåðëåâêèí-6.
Âúçïàëåíèåòî å õàðàêòåðíî êàêòî çà âñè÷êè ôàçè íà
àòåðîñêëåðîçàòà, òàêà è çà àòåðîòðîìáîçàòà. Íàé-÷åñòî
òðîìáîòè÷íèòå óñëîæíåíèÿ íà àòåðîñêëåðîòè÷íèòå
ïëàêè íàñòúïâàò ïðè ðóïòóðèðàíåíî èì, ïðè÷èíàòà
çà êîåòî ñå ñ÷èòà, ÷å å ëîêàëíî âúçïàëåíèå.
Îò âñè÷êè ìàðêåðè íà âúçïàëåíèåòî ÑÐÏ å íàé-ïîëå-
çåí çà êëèíè÷íàòà ïðàêòèêà. Òîé àêòèâèðà êîìïëåìåíòà
è ïî òîçè íà÷èí ïîääúðæà âúçïàëåíèåòî. ÑÐÏ ïðåäñêàçâà
áúäåùèÿ ñúðäå÷íîñúäîâ êàêòî ïðè çäðàâè ëèöà,
òàêà è ïðè âèñîêîðèñêîâè ïóøà÷è, âúçðàñòíè ïàöèåíòè
è òàêèâà ñúñ ÑÀÏ, ÍÀÏ è ñ ïðåêàðàí ÌÈ. Ïðè ïàöèåíòè
ñ ïîâèøåíî íèâî îòíîñèòåëíèÿò âàñêóëàðåí ðèñê å 3-4
ïúòè ïî-âèñîê îò òîçè íà ïàöèåíòèòå ñ íèñêî íèâî.
Îöåíêàòà çà áúäåùèÿ ñúäîâ ðèñê ìîæå äà áúäå
ïîäîáðåí, àêî óñïîðåäíî ñúñ ÑÐÏ ñå èçñëåäâàò è
ïëàçìåíèòå ëèïèäè.Íàé-äîáðèòå ïðåäñêàçâàùè ôàêòîðè
çà áúäåùà ñúäîâà òðîìáîçà ñà ÑÐÏ è îòíîøåíèåòî Îáù
õîëåñòåðîë / Õîë – HDL.
Íèñêèòå äîçè àñïèðèí, êàêòî è îïòèìàëíîòî ëå÷åíèå
ñúñ ñòàòèíè, íàìàëÿâàò íèâîòî íà ÑÐÏ è ÷åñòîòàòà íà
àòåðîòðîìáîçàòà.
Õîìîöèñòåèíúò å àìèíîêèñåëèíà, êîÿòî ñå ïîëó÷àâà
îò äåìåòèëèðàíå íà ìåòèîíèíà, ïðèåìàí ñ õðàíàòà.
Òåæêàòà õèïåðõîìîöèñòåèíåìèÿ ìîæå äà äîâåäå äî

3
ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÊÀÐÄÈÎËÎÃÈß
óâðåæäàíå íà åíäîòåëà, íàìàëåíèå íà àðòåðèàëíàòà
âàçîäèëàòàöèÿ è óñêîðåíà îêñèäàöèÿ íà Õîë- LDL.
Íåêîðèãèðóåìè ðèñêîâè ôàêòîðè.
1. Âúçðàñò ≥ 45 ãîäèíè çà ìúæåòå è ≥ 55 ãîäèíè çà æåíèòå.
Ìúæåòå áîëåäóâàò ïî-÷åñòî îò æåíèòå.
2. Ôàìèëíà àíàìíåçà çà ðàííà àòåðîñêëåðîçà (ìèî-
êàðäåí èíôàðêò, âíåçàïíà ñúðäå÷íà ñìúðò è ìîçú÷åí
èíñóëò) ïðè ðîäñòâåíèöè ïî ïðàâà ëèíèÿ (Ìúæå ≤ 55
ãîäèíè è æåíè ≤ 65 ãîäèíè).
3. Ðàñîâà ïðèíàäëåæíîñò (÷åðíàòà ðàñà)
Îöåíêà íà öÿëîñòíèÿ ðèñê çà àòåðîñêëåðîòè÷íàòà
áîëåñò
Ïðè ïàöèåíòèòå áåç äîêàçàíà àòåðîñêëåðîòè÷íà áîëåñò
âúç îñíîâà íà ñòåïåíòà íà èçðàçåíîñò è áðîÿ íà ÐÔ ìîæå
äà ñå îöåíè ïðèáëèçèòåëíî ãîäèøíèÿ àáñîëþòåí ðèñê çà
ðàçâèòèå íà àòåðîñëåðîçà (ëåêî ïîâèøåí, óìåðåíî
ïîâèøåí è âèñîê).
Âúç îñíîâà íà ÐÔ ñåãà: (âúçðàñò, ïîë, òþòþíî-
ïóøåíå,çàõàðåí äèàáåò, ñòîéíîñòè íà îáùèÿ õîëåñòåðîë
è àðòåðèàëíî íàëÿãàíå) ñ Êàðòàòà çà êîðîíàðíèÿ ðèñê çà
ïúðâè÷íà ïðîôèëàêòèêà íà êîðîíàðíàòà áîëåñò íà
ñúðöåòî ìîæå äà ñå îöåíè ðèñêà çà ñëåäâàùèòå 10 ãîäèíè.
ÕÐÎÍÈ×ÍÀ ÀÍÃÈÍÀ ÏÅÊÒÎÐÈÑ
(ÀÍÃÈÍÀ ÏÅÊÒÎÐÈÑ ÏÐÈ ÓÑÈËÈÅ,
ÑÒÀÁÈËÍÀ ÑÒÅÍÎÊÀÐÄÈß)
Ë. Òåðçèåâà
Ñòàáèëíàòà àíãèíà ïåêòîðèñ (ÑÀÏ) å êëèíè÷åí ñèíä-
ðîì, õàðàêòåðèçèðàù ñå ñ ïðèñòúïíà íåïðîäúëæèòåëíà
ïðåäíîòîðàêàëíà áîëêà (äèñêîìôîðò), êîÿòî ñå äúëæè íà
ïðåõîäíà ìèîêàðäíà èñõåìèÿ, ïðîâîêèðà ñå îò ôèçè÷åñêè
óñèëèÿ èëè ïñèõîåìîöèîíàëåí ñòðåñ è ñå ïîâëèÿâà îò
ïîêîé è/èëè íèòðîãëèöåðèí.
Ïðè ÑÀÏ äàâíîñòòà íà àíãèîçíèòå ïðèñòúïè å íàä 30
äíè è ëèïñâàò ñúùåñòâåíè ïðîìåíè â õàðàêòåðèñòèêàòà
íà áîëêàòà â ïðîäúëæåíèå íà ìåñåöè.
Åòèîëîãèÿ. Íàé-÷åñòàòà ïðè÷èíà çà ÑÀÏ å ñòåíî-
çèðàùàòà àòåðîñêëåðîçà íà åäíà èëè ïîâå÷å êîðîíàðíè
àðòåðèè è ñå äúëæè íà ñòàáèëíà (íåóñëîæíåíà)
àòåðîñêëåðîòè÷íà ïëàêà ñúñ çàïàçåíà öÿëîñò íà
åíäîòåëíàòà é ïîâúðõíîñò, ëèïñâàùî èëè áàâíî è
íåçíà÷èòåëíî íàðàñòâàíå. Ìíîãî ðÿäêî ïðè÷èíèòå ñà
íåàòåðîñêëåðîòè÷íè - òåñåí ëóìåí, ìóñêóëåí ìîñò è äð.
Ïàòîôèçèîëîãèÿ. Ïðè ÑÀÏ ìèîêàðäàíàòà èñõåìèÿ å
ðåçóëòàò íà íåäîñòàòú÷íîòî óâåëè÷åíèå íà êîðîíàðíèÿ
êðúâîòîê ïðè ôèçè÷åñêè óñèëèÿ èëè äðóãè ñúñòîÿíèÿ,
êîèòî ïîâèøàâàò êèñëîðîäíèòå íóæäè íà ìèîêàðäà.
Ïðè÷èíè çà íåäîñòàòú÷íîòî óâåëè÷åíèå íà êîðî-
íàðíèÿ êðúâîòîê:
�?�?�?�?�?Çíà÷èòåëíà ñòåíîçà íà åäíà èëè ïîâå÷å åïèêàðäíè
êîðîíàðíè àðòåðèè îò ñòàáèëíà àòåðîñêëåðîòè÷íà ïëàêà
(íàìàëåíèå íà äèàìåòúðà íà ëóìåíà íà ñúäà ñ 70%, à çà
ñòâîëà íà ëÿâàòà êîðîíàðíà àðòåðèÿ ñ 50%). Ïðè ñòåíîçè íàä 80% êîðîíàðíèÿò ðåçåðâ å çíà÷èòåëíî íàìàëåí, òúé êàòî êîðîíàðíèòå àðòåðèîëè ñà ìàêñèìàëíî ðàçøèðåíè îùå â ïîêîé è ïðè ôèçè÷åñêî óñèëèå äîïúëíèòåëíàòà àðòåðèîëíà äèëàòàöèÿ å ïî÷òè íåâúçìîæíà.
�?�?�?�?�?Äîïúëíèòåëíèÿò êîðîíàðåí àíãèîñïàçúì â
îòãîâîð íà ðàçëè÷íè õîðìîíàëíè è íåâðîãåííè ñòèìóëè
ïî âðåìå íà ôèçè÷åñêî óñèëèå èëè ïðè äðóãèòå
ñúñòîÿíèÿ, êîèòî ïîâèøàâàò êèñëîðîäíèòå íóæäè íà
ìèîêàðäà.
Êèñëîðîäíàòà êîíñóìàöèÿ ñå óâåëè÷àâà ïðè:
�?�?�?�?�?
ñúñòîÿíèÿ, êîèòî ó÷åñòÿâàò ñúðäå÷íàòà äåéíîñò
- ôèçè÷åñêè óñèëèÿ, ïñèõîåìîöèîíàëíî íàïðåæåíèå,
âèñîêî÷åñòîòíè òàõèêàðäèè è äð.
�?�?�?�?�?
Õèïåðêîíòðàêòèëèòåò
�?�?�?�?�? Ïîâèøåíî ñèñòîëíî àðòåðèàëíî íàëÿãàíå è ëåâî-
êàìåðíà äèëàòàöèÿ.
Ïðèáëèçèòåëíî òî÷íà ïðåäñòàâà