Пулмология

1
ÎÑÍÎÂÍÈ ÑÈÌÏÒÎÌÈ ÏÐÈ
ÁÅËÎÄÐÎÁÍÈ ÇÀÁÎËßÂÀÍÈß
Ï.ÍÈÊÎËÎÂÀ
Êàøëèöàòà å îñíîâåí ñèìïòîì íà çàáî-ëÿâàíèÿòà íà äè-
õàòåëíàòà ñèñòåìà. Òÿ å ñëîæåí ðåôëåêòîðåí àêò, öåíòúðúò
íà êîéòî å ðàçïîëîæåí â ïðîäúëãîâàòèÿ ìîçúê, â áëèçîñò äî
äèõàòåëíèÿ öåíòúð. Â èçâåñòíà ñòåïåí êàøëèöàòà å âîëåâè
àêò è ìîæå ïðîèçâîëíî äà áúäå ïðåäèçâèêâàíà è ïî-òèñêà-
íà.
Íàé-÷åñòî èçõîäåí ïóíêò íà êàøëè÷íèÿ ðåôëåêñ ñà ðå-
öåïòîðèòå â ò.íàð. òóñèãåííè çîíè â çàäíàòà ñòåíà íà ëàðèí-
êñà, ïî äîëíàòà ïîâúðõíîñò íà ãëàñíèòå âðúçêè è â áèôóð-
êàöèîííèòå çîíè íà òðà-õåîáðîíõèàëíîòî äúðâî, ïî ïëåâðà-
òà è ò.í.
Êàøëèöàòà ìîæå äà ñå ïðîâîêèðà îò âúçïàëèòåëíè, õè-
ìè÷íè, ìåõàíè÷íè è òî-ïëèííè âúçäåéñòâèÿ âúðõó ðåöåïòî-
ðèòå â îïèñàíèòå çîíè. Ðàçëè÷àâàò ñå ñóõà (ðå-ôëåêòîðíà) è
âëàæíà (ñåêðåòîðíà, êà-òàðàëíà) êàøëèöà.
Ñóõàòà íåïðîäóêòèâíà êàøëèöà ñå ÿâÿâà îáèêíîâåíî ñóò-
ðèí è âå÷åð, ïðè ñìÿíà íà òåìïåðàòóðàòà íà âúçäóõà, ïðè
ìúãëèâî âðåìå, ïðè ïèåíå íà ñòóäåíè è ãàçèðàíè íàïèòêè.
Ñúñ ñóõà êàøëèöà ïðîòè÷àò íà÷àë-íèòå ôàçè íà îñòðèòå âúç-
ïàëåíèÿ íà äè-õàòåëíèòå ïúòèùà. Ïðè çàáîëÿâàíèÿ íà ëà-
ðèíêñà ÷åñòî êàøëèöàòà å ëàåùà èëè äðåçãàâà, à êîãàòî ñà
ðàçðóøåíè ãëàñíèòå âðúçêè – áåççâó÷íà (òóáåðêóëîçà, ðàê).
Ïðè çàáîëÿâàíèÿ íà ìåäèàñòèíóìà (òóìîðè, àíåâðèçìà,
óâåëè÷åíè ëèìôíè âúçëè) êàø-ëèöàòà å ñóõà, áèòîíàëíà, ñ
íåóäúðæèìè ïàðîêñèçìè. Ïðè çàáîëÿâàíèÿ íà ïëåâðàòà êàø-
ëèöàòà å ñâúðçàíà ñ áîäåæè â ñúîò-âåòíàòà ãðúäíà ïîëîâè-
íà, ïîðàäè êîåòî áîëíèÿò ÿ ïîòèñêà.
Âëàæíàòà (êàòàðàëíà) êàøëèöà å õàðàê-òåðíà íà íÿêîè çà-
áîëÿâàíèÿ íà áðîíõèòå è ïàðåíõèìà è ñ íåÿ ñå èçõâúðëÿò
ñúáðàíèòå ñåêðåòè. Ñóòðåøíà êàøëèöà ñå íàáëþäàâà ïðè
õðîíè÷íè áðîíõèòè, ó ïóøà÷è, ðàáîòåùè â çàïðàøåíà ñðå-
äà è äð. Êàøëèöàòà ïðè áðîíõèåêòàçèè ñå õàðàêòåðèçèðà ñ
åêñ-ïåêòîðàöèÿ ñ “ïúëíà óñòà”, à ïðè áåëîäðîáåí îòîê – å
ñúïðîâîäåíà ñ èçõðà÷âàíå íà îáèëíè ïåíåñòî-êúðâàâè ñåê-
ðåòè. Ïðè áðîíõèàëíà àñòìà êàøëèöà ñå ïîÿâÿâà â íà÷àëîòî
è îñîáåíî â êðàÿ íà ïðèñòúïà.
Íàé-÷åñòî ïðîäóêòèâíàòà êàøëèöà å îñíî-âåí ñèìïòîì
ïðè îáñòðóêòèâíèòå çàáî-ëÿâàíèÿ, ïðè áàêòåðèàëíèòå ïíåâ-
ìîíèè, òóáåðêóëîçà, áåëîäðîáåí àáñöåñ, êàðöèíîì. Çà ðåñò-
ðèêòèâíèòå áåëîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ å õàðàêòåðíà ñëàáàòà
è íåïðîäóêòèâíà êàøëèöà.
Õðà÷êè. Îòõðà÷âàíåòî íà ñåêðåò å ïàòîëî-ãè÷åí ñèìïòîì
ïðè áðîíõèò èëè âúçïàëèòåëíè èçìåíåíèÿ íà áåëîäðîáíàòà
òúêàí. Êðèòåðèè çà îöåíêà íà õðà÷êèòå ñà: êîëè÷åñòâî, îòäå-
ëåíî çà äåíîíîùèå; âèä; êîíñèñòåíöèÿ; öâÿò; ìèðèñ è íàëè-
÷èå íà ïðèìåñè (êðúâ è äð.). Ñïîðåä êîëè÷åñòâîòî õðà÷êèòå
ìîãàò äà áúäàò åäèíè÷íè (ïðè âèðóñíè çàáîëÿâàíèÿ – òðàõå-
èòè, áðîíõèòè), óìåðåíî êîëè÷åñòâî – 20 äî 50 ml (ïíåâìî-
íèè, òóáåðêóëîçà è äð.) è îáèëíî êîëè÷åñòâî – íàä 50 ml
(áðîíõè-åêòàçèè, àáñöåñè è äð.).
Ñïîðåä öâåòà è êîíñèñòåíöèÿòà õðà÷êèòå áèâàò ñëóçíè,
ñëóçíî-ãíîéíè è ãíîéíè. Ñëóçíèòå õðà÷êè ñà áåëè (òðàõåèò,
áðîíõèò), ñëóçíî-ãíîéíèòå ñà ïðèìåñåíè ñ ãíîé è èìàò æúë-
òî-çåëåí öâÿò (áðîíõèòè, ïíåâìîíèè, òóáåðêóëîçà è äð.).
Ãíîéíèòå ñà æúëòè èëè æúëòî-çåëåíè (ãðàìîòðèöàòåëíè
ïíåâìîíèè, àáñöåñ). Ðúæäèâîêàôÿâè õðà÷êè ÷åñòî ñà ïðèç-
íàê çà ïíåâìîêîêîâà ïíåâìîíèÿ. Íåïðè-ÿòíà ãíèëîñòíà
ìèðèçìà íà åêñïåêòîðàöèÿòà ãîâîðè çà àíàåðîáíà èíôåê-
öèÿ. Ïðè íÿêîè çàáîëÿâàíèÿ â åêñïåêòîðàöèÿòà èìà ïðèìå-
ñè: Äèòðèõîâè òàïè (ïðè áîëíè ñ áðîíõèåêòàçèè è àáñöåñ),
êðèñòàëè íà Øàðêî-Ëàéäåí (ïðè àëåðãè÷íè áðîíõèòè), àç-
áåñòîâè òåëöà, ÷àñòèöè îò åõèíîêîêîâè êèñòè, àêòèíîìè-êîç-
íè çúðíà è äð.
Êðúâîõðà÷åíåòî å âàæåí ñèìïòîì íà ðåäèöà áåëîäðîáíè
çàáîëÿâàíèÿ (òóáåð-êóëîçà, áðîíõèåêòàçèè, àáñöåñ). Õàðàê-
òåðèçèðà ñå ñ ïîÿâàòà íà òî÷êè èëè æèëêè êðúâ â õðà÷êèòå
(õåìîïòèçà) èëè îòäåëÿíåòî íà ïî-ãîëÿìî êîëè÷åñòâî àëå-
íî÷åðâåíà êðúâ ïðè ðàçêúñâàíå íà ïî-ãîëÿì êàïèëÿð èëè
êðúâîíîñåí ñúä. Åêñïåêòîðèðàíåòî íà êàôÿâî îöâåòåíè ñåê-
ðåòè ñå íàáëþäàâà â ðåçóëòàò íà õåìàòåìåçà. Ïðè áîëíè ñ
êàð-öèíîì ïîíÿêîãà êúðâàâèòå õðà÷êè èìàò âèä íà “ìàëè-
íîâî æåëå”.
Çàäóõ (äèñïíåÿ) å ñóáåêòèâíî ÷óâñòâî íà çàòðóäíåíî äè-
øàíå – “ãëàä çà âúçäóõ”. Îáåêòèâíî ìîæå äà ñå èçìåðè ÷åñòî-
òàòà íà äèøàíåòî, ìèíóòíàòà âåíòèëàöèÿ, õèïî-êñåìèÿòà è
äðóãè ïàðàìåòðè íà äèõàòåëíàòà ôóíêöèÿ, íî îòíîñíî äèñï-
íåÿòà îöåíêàòà ñå äàâà îò ñàìèÿ áîëåí.
Ïàòîôèçèîëîãè÷íî äèñïíåÿòà ïðåäñòàâëÿâà íåñúîòâåòñò-
âèå ìåæäó âåíòèëàòîðíèòå íóæäè è âåíòèëàòîðíèÿ êàïàöè-
òåò íà îðãàíèçìà. Äèñïíåÿòà ñå îáåêòèâèçèðà ñ ïàòîëîãè÷-
íî ïîêà÷åíà äèõàòåëíà ðàáîòà – â ïîêîé èëè ïðè ôèçè÷åñêî
íàòîâàðâàíå. Òÿ ñå èçÿâÿâà è ñ äðóãè îáåêòèâíè ïðîìåíè â
äèøàíåòî: òàõè-ïíåÿ, îðòîïíåÿ, ïåðèîäè÷íî äèøàíå è ïð.
Ïðè÷èíèòå, âîäåùè äî çàäóõ, ìîãàò äà áúäàò: åêñòðàòîðà-
êàëíè (õèïîêñèÿ, õèïîêñåìèÿ, àíåìèÿ, ìåòàáîëèòíà àöèäî-
çà, íàðóøåíèÿ â äèõàòåëíèÿ öåíòúð, òðåñêà, õèïåðòèðåîèäî-
çà, ìåäèêàìåíòè, åìîöèîíàëíè ôàêòîðè); áåëî-äðîáíè (ïðè
ïîâèøåíî ñúïðîòèâëåíèå íà äèõàòåëíèòå ïúòèùà – àñòìà,
ÕÎÁÁ, íàìàëåíà ðàçòåãëèâîñò íà áåëîäðîáíèÿ ïàðåíõèì –
ôèáðîçè, õèïåðâåíòèëàöèÿ – áåëîäðîáåí òðîìáîåìáîëè-
çúì), ñúðäå÷íè (ïðè ãàçîîá-ìåí, îñúùåñòâåí ïðè ìàëúê ñúð-
äå÷åí äåáèò – ïóëìîíàëíà ñòåíîçà, òåæêà õèïîêñèÿ ïðè
äÿñíî-ëÿâ øúíò – òåòðàëîãèÿ íà Fallot). Çàäóõúò ìîæå äà áúäå
ñóáåêòèâåí (õèñòåðèÿ) è îáåêòèâåí (ó÷åñòåíî äèøàíå è äè-
õàòåëíà íåäîñòàòú÷íîñò). Ñïîðåä ôàçèòå íà äèøàíåòî çàäó-
õúò áèâà èíñïèðàòîðåí (÷óæäî òÿëî è òóìîðè íà òðàõåÿòà è
áðîíõèòå) è åêñïèðà-òîðåí (áðîíõèàëíà àñòìà, õðîíè÷åí
áðîíõèò, áåëîäðîáåí åìôèçåì).
Êîðåëàöèÿòà ìåæäó äèñïíåÿòà è ñòåïåíòà íà ñúùåñòâóâà-
ùîòî îðãàíè÷íî çàáîëÿâàíå ïîíÿêîãà å òâúðäå ñëàáà. Áîë-
ÏÓËÌÎËÎÃÈß
1. ÎÑÍÎÂÍÈ ÑÈÌÏÒÎÌÈ È ÄÈÀÃÍÎÑÒÈ×ÍÈ ÌÅÒÎÄÈ

ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀÏÓËÌÎËÎÃÈß
2
íèòå ìîãàò äà èìàò òåæúê õðîíè÷åí áðîíõèò , êîéòî äà äîâå-
äå äî îñòðà äèõàòåëíà íåäîñòàòú÷íîñò è âñå îùå äà íå ñå
îïëàêâàò îò çíà÷èòåëíà äèñïíåÿ. Ïðè ëåâîñòðàííà ñúðäå÷íà
íåäîñòà-òú÷íîñò (êàðäèàëíà àñòìà, áåëîäðîáåí îòîê) çàäó-
õúò å ÷åñò ñèìïòîì è ïðîòè÷à ñ ïðèíó-äèòåëíî îðòîïíîè÷-
íî ïîëîæåíèå.
Öèàíîçàòà ïðåäñòàâëÿâà ñèíêàâî îöâåòÿ-âàíå íà âèäèìè-
òå ëèãàâèöè è êîæàòà íà ëèöåòî è êðàéíèöèòå. Òÿ âúçíèêâà
ïðè óâåëè÷àâàíå íà êîëè÷åñòâîòî íà ðåäóöèðàí õåìîãëî-
áèí ñ íàä 3.1 mmol/l.
 çàâèñèìîñò îò íà÷èíà íà âúçíèêâàíå íà ïàòîëîãè÷íèÿ
ïðîöåñ ñå ðàçëè÷àâàò öåí-òðàëíà è ïåðèôåðíà öèàíîçà. Ïðè
öåí-òðàëíà öèàíîçà êðúâòà ñúäúðæà ìíîãî ðåäóöèðàí õå-
ìîãëîáèí, êîëè÷åñòâîòî íà êîéòî ñå óâåëè÷àâà ïðè ïðåìè-
íàâàíåòî ïðåç êàïèëÿ-ðíîòî ðóñëî. Ïðè÷èíà çà ïîñî÷åíèòå
ïðîìåíè ñà áåëîäðîáíè èçìåíåíèÿ èëè âðîäåíè ñúðäå÷íè
ïîðîöè (äÿñíî-ëÿâ øúíò). Ïåðè-ôåðíàòà öèàíîçà ñå õàðàê-
òåðèçèðà ñ íîðìàë-íî êèñëîðîäíî íàñèùàíå íà àðòå-ðèàë-
íàòà êðúâ è íîðìàëíî êîëè÷åñòâî íà ðåäóöèðàí õåìîãëî-
áèí. Öåíòðàëíàòà è ïåðè-ôåðíàòà öèàíîçà ïîíÿêîãà ñå íàá-
ëþ-äàâàò åäíî-âðåìåííî. Òîâà å ðåçóëòàò íà ñúùåñòâ-óâà-
ùèòå àíàòîìè÷íè ñúîòíîøåíèÿ ìåæäó áåëèÿ äðîá è ñúðöå-
òî è âúçìîæíîñòèòå çà âçàèìíî ôóíêöèîíàëíî ïîâëèÿâàíå.
Êîì-áèíèðàíà öèàíîçà íàé-÷åñòî ñå ðàçâèâà ïðè áîëíè ñ
ìèîêàðäåí èíôàðêò è áåëîäðîáåí îòîê. Ðàçãðàíè÷àâàíåòî
íà áåëîäðîáíà îò ñúðäå÷íà öèàíîçà ìîæå äà ñòàíå ñ èç-
ñëåäâàíå, ïðè êîåòî ñå âäèøâà ÷èñò Î
2
çà íÿêîëêî ìèíóòè.
Àêî öèàíîçàòà íàìàëåå èëè èç÷åçíå, òÿ å îáóñëîâåíà îò äè-
õàòåëíà íåäîñòàòú÷íîñò.
Íàé-÷åñòàòà ïðè÷èíà çà àðòåðèàëíà õèïî-êñåìèÿ ñà îáñò-
ðóêòèâíèòå áåëîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ, ïðè êîèòî ãëîáàëíàòà
äèõàòåëíà íåäîñòàòú÷íîñò ñå èçÿâÿâà ñúñ ñèëíà öèà-íîçà.
Ïî-ðÿäêà ïðè÷èíà å åêñòðåìíîòî çàòëúñòÿâàíå (ñèíäðîì íà
Pickwick). Ïðè ìíîãî õðîíè÷íè áåëîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ
êàòî òóáåðêóëîçà, ñèëèêîçà, áðîíõèåêòàçèè, òåæêè ñëó÷àè
íà êèôîñêîëèîçà, ñúùî ñå íàáëþäàâà öèàíîçà. Îñòðî íàñòúï-
âàùà è áúðçî óâåëè÷àâàùà ñå öèàíîçà ñå íàáëþäàâà ïðè
áåëîäðîáíà åìáîëèÿ, øîêîâ áÿë äðîá, ïíåâìîòîðàêñ, òå-
æúê àñòìàòè÷åí ïðèñòúï.
Áîëêàòà â ãðúäíèÿ êîø å ÷åñòà ïðîÿâà íà ðàçëè÷íè çàáî-
ëÿâàíèÿ. Âúçìîæíîñòòà â îòäåëíèòå èíòðàòîðàêàëíè ñòðóê-
òóðè äà ñå ïðåäèçâèêà ÷óâñòâîòî íà áîëêà å ðàçëè÷íà. Áå-
ëîäðîáíèÿò ïàðåíõèì è âèñöåðàëíàòà ïëåâðà ñà íå÷óâñòâè-
òåëíè êúì îáèêíîâåíèòå áîëêîâè ñòèìóëè. Çà ðàçëèêà îò òÿõ
áîëêèòå ñà õàðàêòåðíè çà ó÷àñòèåòî íà ïàðèåòàëíàòà ïëåâ-
ðà, ãîëåìèòå âúçäóøíè ïúòèùà, ãðúäíàòà ñòåíà, äèàôðàãìà-
òà è ìåäèàñòèíàëíèòå ñòðóêòóðè, âêë. è ñúðöåòî. Íå ñú-
ùåñòâóâà ÿñíà âðúçêà ìåæäó èíòåíçèòåòà íà áîëêàòà è ñú-
ùèíàòà íà ïðè÷èííèÿ ìîìåíò.  ïîâå÷åòî ñëó÷àè áîëêàòà å
ðåçóëòàò íà óâðåæäàíå íà òúêàíèòå, êîèòî îñâîáîæäàâàò àê-
òèâíè ñóáñòàíöèè: êèíèíè, ïðîñòàãëàíäèíè, íàòðèé è äð. Òå
ñòèìóëèðàò ðåöåïòîðèòå, ëîêàëè-çèðàíè â ñúîòâåòíàòà îá-
ëàñò.  ãðúä-íèÿ êîø ïîâå÷åòî îò ðåöåïòîðèòå ñå íàìèðàò â
ïàðèåòàëíàòà ïëåâðà, äîêàòî âèñöåðàëíàòà èìà ìàëêî èëè
âúîáùå íÿìà ðåöåïòîðè, êîèòî âúçïðèåìàò áîëêàòà. Áîëêà-
òà å êîìïëåêñåí ïðîöåñ, îñúùåñòâåí ïî íåðâåí ïúò. Íåéíà-
òà òåæåñò íÿìà êîðåëàöèÿ ñúñ ñòåïåíòà íà òúêàííîòî óâðåæ-
äàíå. Ìîãàò äà ñå ðàçãðàí-è÷àò äâà òèïà: áîëêè, ñâúðçàíè ñ
äèøàíåòî èëè âëîøàâàùè ñå ïðè äèøàíå (ïëåâðèòè, ïëåâ-
ðàëíî ó÷àñòèå ïðè áåëîäðîáíè èíôåêöèè – âèðóñíè è áàê-
òåðèàëíè ïíåâìîíèè, áåëî-äðîáíè àáñöåñè, áåëîäðîáíè
èíôàðêòè, ïíåâìîòîðàêñ, ïðîöåñè, çàñÿãàùè ðåáðàòà –
ôðàêòóðè, ìåòàñòàçè, çàñÿãàíå íà èíòåð-êîñòàëíèòå ìóñêó-
ëè) è áîëêè, êîèòî ñà íåçàâèñèìè îò äèõàòåëíèòå äâèæåíèÿ
(áåëî-äðîáíà õèïåðòîíèÿ, áåëîäðîáåí òðîìáî-åìáîëèçúì,
ìåäèàñòèíèò, âúçïàëåíèå íà ñòàâèòå èëè ðåáðåíèÿ õðóùÿë,
òóìîðè, âúçïàëåíèå íà äèõàòåëíèòå ïúòèùà: áðîíõèòè, àñò-
ìà, çàñÿãàíå íà äèàôðàãìàòà).
ÂÈÇÓÀËÈÇÈÐÀÙÈ ÄÈÀÃÍÎÑÒÈ×-
ÍÈ ÌÅÒÎÄÈ Â ÏÍÅÂÌÎËÎÃÈßÒÀ
Ä. Êîñòàäèíîâ
Íåèíâàçèâíè
Ê
ÎÍÂÅÍÖÈÎÍÀËÍÈ ÐÅÍÒÃÅÍÎÂÈ ÐÅÒÎÄÈ - òåçè ìåòîäè èãðàÿò
âîäåùà ðîëÿ â äèàãíîñòèêàòà íà áåëîäðîáíèòå çàáîëÿâàíèÿ
è âêëþ÷âàò:
Ðåíòãåíîñêîïèÿ - äèíàìè÷åí îðèåí-òèðîâú÷åí ìåòîä,
êîéòî èìà ïðåäèìñòâî â äèàãíîñòèêàòà íà ïëåâðàëíèòå èç-
ëèâè, çàáî-ëÿâàíèÿ íà äèàôðàãìàòà è ìåäèàñòèíóìà, ïðè
ñúìíåíèå çà ñúäîâà ãåíåçà íà èçìåíåíèÿòà, çà ðàçãðàíè÷à-
âàíå íà ñîáñòâåíè îò ïðèäàäåíè ïóëñàöèè, çà ëîêàëè-çèðàíå
íà èçìåíåíèÿòà è êîíòðîë íà áèî-ïñèÿòà.
Ðåíòãåíîãðàôèÿ - îñíîâåí ìåòîä çà óòî÷íÿâàíå íà ìîð-
ôîëîãè÷íèòå èçìåíåíèÿ â áåëèòå äðîáîâå. Òÿ ñå èçâúðøâà
â ëèöåâà, ñòðàíè÷íà è/èëè êîñà (45
î
) ïðîåêöèÿ, à ñúùî ïðè
äúëáîêî âäèøâàíå è èçäèøâàíå. Ñòðà-íè÷íèòå ðåíòãåíîã-
ðàôèè èìàò çíà÷åíèå çà äèàãíîñòèêà íà ïðîöåñè â ìåäè-
àñòèíóìà è ðåòðîêàðäèàëíîòî ïðîñòðàíñòâî, êàêòî è çà îï-
ðåäåëÿíå íà ñåãìåíòèòå íà áåëèòå äðîáîâå.
Òîìîãðàôèÿ - óâåëè÷àâà ðåíòãåíîâèÿ îáðàç ñ 50 % â ñðàâ-
íåíèå ñ îáèêíîâåíàòà ðåíòãåíîãðàôèÿ. Òîìîãðàôèÿòà ñå
èçïîëçâà çà äèàãíîñòèêà íà êóõèííè ñåíêè (òóáåð-êóëîçà,
àáñöåñè è äð.), çà îòêðèâàíå íà óâåëè÷åíè ëèìôíè âúçëè è
òóìîðè â õèëóñà è ìåäèàñòèíóìà, êîèòî íå ñå îòêðèâàò ñ
îáèêíîâåíà ðåíòãåíîãðàôèÿ. Ìîæå äà ïî-ìîãíå ïðè îïðå-
äåëÿíå íèâîòî è ïðîòå-æåíèåòî íà òðàõåàëíèòå ñòåíîçè.
Êîìïþòúðíà òîìîãðàôèÿ (ÊÒ) - âúâåäåíà â êëèí