РАНИ - усложнения и лечение на раните

РАНИРАНИ
усложненияусложнения
лечение на ранителечение на раните
РАНИРАНИ
усложненияусложнения
лечение на ранителечение на раните
Проф. дПроф. д--р Никола Колев, дмнр Никола Колев, дмн

Историята на хирургията започва с
учението за ранитеи в различните
периоди от своето развитие тя
отразява нивото на медицината и
биологичните науки.
Историята на хирургията започва с
учението за ранитеи в различните
периоди от своето развитие тя
отразява нивото на медицината и
биологичните науки.

ïðåäñòàâëÿâà íàðóøàâàíå
àíàтîìè÷íàòà öÿëîñò íà÷îâåøêîòî
òÿëî, ïðåäèçâèêàíî îò ôèçè÷åí
èëè õèìè÷åí ôàêòîð è
çàäúëæèòåëíî ñúïðîâîäåíî ñ
óâðåäà íà òåëåñíèòå ïîêðèâêèñ
ïðîèçòè÷àùàòà îò òàçè óâðåäà
ëîêàëíà è îáùà ñèìïòîìàòèêà.
РАНАТА
ïðåäñòàâëÿâà íàðóøàâàíå
àíàтîìè÷íàòà öÿëîñò íà÷îâåøêîòî
òÿëî, ïðåäèçâèêàíî îò ôèçè÷åí
èëè õèìè÷åí ôàêòîð è
çàäúëæèòåëíî ñúïðîâîäåíî ñ
óâðåäà íà òåëåñíèòå ïîêðèâêèñ
ïðîèçòè÷àùàòà îò òàçè óâðåäà
ëîêàëíà è îáùà ñèìïòîìàòèêà.

Óñëîæíåíèÿ íàÓñëîæíåíèÿ íà
ðàíåâèÿ ïðîöåñðàíåâèÿ ïðîöåñ

Ïîäðàíåâî óñëîæíåíèåòðÿáâà
äà ñå ðàçáèðà íàðóøåí ïðîöåñ
íà çàðàñòâàíå, îöåíåí ñ
êëèíèêî-ëàáîðàòîðíè êðèòåðèè.
Ïîäðàíåâî óñëîæíåíèåòðÿáâà
äà ñå ðàçáèðà íàðóøåí ïðîöåñ
íà çàðàñòâàíå, îöåíåí ñ
êëèíèêî-ëàáîðàòîðíè êðèòåðèè.

Ðàíåâèòå óñëîæíåíèÿ ìîãàò äà
íàñòúïÿò âúâ âñÿêà åäíà îò
ôàçèòå íà ðàíåâèÿ ïðîöåñ.
Ðàíåâèòå óñëîæíåíèÿ ìîãàò äà
íàñòúïÿò âúâ âñÿêà åäíà îò
ôàçèòå íà ðàíåâèÿ ïðîöåñ.

Ðàíåâàòà èíôåêöèÿÐàíåâàòà èíôåêöèÿå åäíî îò
íåïðèÿòíèòå óñëîæíåíèÿ íà
îçäðàâèòåëíèÿ ïðîöåñ,
ñúçäàâàùî ðåäèöà ïðîáëåìè çà
õèðóðãà.
Ðàíåâàòà èíôåêöèÿÐàíåâàòà èíôåêöèÿå åäíî îò
íåïðèÿòíèòå óñëîæíåíèÿ íà
îçäðàâèòåëíèÿ ïðîöåñ,
ñúçäàâàùî ðåäèöà ïðîáëåìè çà
õèðóðãà.

Ïðåäñòàâëÿâàêîìïëåêñíà ïðîÿâà
íà ëîêàëíà è îáùà ðåàêöèÿ íà
îðãàíèçìà/ñúâêóïíîñò îò
ìîðôîëîãè÷íè, ïàòîôèçèîëîãè÷íè,
êëèíè÷íè, ôèçèêî-õèìè÷íè è
èìóíîáèîëîãè÷íè, ëîêàëíè è îáùè
ïðîìåíè â îðãàíèçìà/, íàñòúïèëà
â ðåçóëòàò íà âçàèìîäåéñòâèåòî ñ
ïàòîãåííè ìèêðîîðãàíèçìè,
ïðîíèêíàëè â ðàíàòà.
Ïðåäñòàâëÿâàêîìïëåêñíà ïðîÿâà
íà ëîêàëíà è îáùà ðåàêöèÿ íà
îðãàíèçìà/ñúâêóïíîñò îò
ìîðôîëîãè÷íè, ïàòîôèçèîëîãè÷íè,
êëèíè÷íè, ôèçèêî-õèìè÷íè è
èìóíîáèîëîãè÷íè, ëîêàëíè è îáùè
ïðîìåíè â îðãàíèçìà/, íàñòúïèëà
â ðåçóëòàò íà âçàèìîäåéñòâèåòî ñ
ïàòîãåííè ìèêðîîðãàíèçìè,
ïðîíèêíàëè â ðàíàòà.

Ôàêòîðèòå,áëàãîïðèÿòñòâóâàùè
ðàçâèòèåòî íà ðàíåâàòà èíôåêöèÿ,
ìîãàò äà ñå îáåäèíÿò â òðè
îñíîâíè ãðóïè:
Ôàêòîðèòå,áëàãîïðèÿòñòâóâàùè
ðàçâèòèåòî íà ðàíåâàòà èíôåêöèÿ,
ìîãàò äà ñå îáåäèíÿò â òðè
îñíîâíè ãðóïè:

1. Õàðàêòåð è ñòðóêòóðà íà1. Õàðàêòåð è ñòðóêòóðà íà
ðàíàòà.ðàíàòà.
2. Êîëè2. Êîëè÷÷åñòâåíà è êàåñòâåíà è êà÷÷åñòâåíàåñòâåíà
õàðàêòåðèñòèêà íà ìèêðîáíàòàõàðàêòåðèñòèêà íà ìèêðîáíàòà
ôëîðà â ðàíàòà.ôëîðà â ðàíàòà.
3. Ôóíêöèîíàëíî ñúñòîÿíèå íà3. Ôóíêöèîíàëíî ñúñòîÿíèå íà
îðãàíèçìà.îðãàíèçìà.
1. Õàðàêòåð è ñòðóêòóðà íà1. Õàðàêòåð è ñòðóêòóðà íà
ðàíàòà.ðàíàòà.
2. Êîëè2. Êîëè÷÷åñòâåíà è êàåñòâåíà è êà÷÷åñòâåíàåñòâåíà
õàðàêòåðèñòèêà íà ìèêðîáíàòàõàðàêòåðèñòèêà íà ìèêðîáíàòà
ôëîðà â ðàíàòà.ôëîðà â ðàíàòà.
3. Ôóíêöèîíàëíî ñúñòîÿíèå íà3. Ôóíêöèîíàëíî ñúñòîÿíèå íà
îðãàíèçìà.îðãàíèçìà.

Åäèííàêëàñèôèêàöèÿ,
îáåäèíÿâàùà åòèîïàòîãåíåòè÷íèòå
ïðèçíàöè è êëèíè÷íîòî ïðîòè÷àíå
íà ðàíåâàòà èíôåêöèÿ, å òðóäíî
äà ñå íàïðàâè ïîðàäè
èíäèâèäóàëíàòà õàðàêòåðèñòèêà íà
âñÿêà åäíà ðàíà, ðàçíîîáðàçèåòî
íà ìèêðîáíèòå ïðè÷èíèòåëè è
îñîáåíîñòèòå â êëèíè÷íàòà
êàðòèíà è ïðîòè÷àíåòî é.
Åäèííàêëàñèôèêàöèÿ,
îáåäèíÿâàùà åòèîïàòîãåíåòè÷íèòå
ïðèçíàöè è êëèíè÷íîòî ïðîòè÷àíå
íà ðàíåâàòà èíôåêöèÿ, å òðóäíî
äà ñå íàïðàâè ïîðàäè
èíäèâèäóàëíàòà õàðàêòåðèñòèêà íà
âñÿêà åäíà ðàíà, ðàçíîîáðàçèåòî
íà ìèêðîáíèòå ïðè÷èíèòåëè è
îñîáåíîñòèòå â êëèíè÷íàòà
êàðòèíà è ïðîòè÷àíåòî é.

Ñïîðåä âðåìåòî íà ïîÿâàòà íà
ðàíåâàòà èíôåêöèÿ òÿ ñå äåëè
íàïúðâè÷íàèâòîðè÷íà.
Ñïîðåä âðåìåòî íà ïîÿâàòà íà
ðàíåâàòà èíôåêöèÿ òÿ ñå äåëè
íàïúðâè÷íàèâòîðè÷íà.

Òåçè äâå êàòåãîðèè àñîöèàòèâíî
ñå ñâúðçâàò ñ ïîíÿòèåòîïúðâè÷íî
è âòîðè÷íî ìèêðîáíî
çàìúðñÿâàíå. Òàêàâà åòèîëîãè÷íà
âðúçêàíåñúùåñòâóâà, çàùîòî
âòîðè÷íîòî, êàêòî è ïúðâè÷íîòî
ìèêðîáíî çàìúðñÿâàíå ìîãàò äà
ïðåäèçâèêàò ðàçâèòèåòî íà
ïúðâè÷íà ðàíåâà èíôåêöèÿ.
Òåçè äâå êàòåãîðèè àñîöèàòèâíî
ñå ñâúðçâàò ñ ïîíÿòèåòîïúðâè÷íî
è âòîðè÷íî ìèêðîáíî
çàìúðñÿâàíå. Òàêàâà åòèîëîãè÷íà
âðúçêàíåñúùåñòâóâà, çàùîòî
âòîðè÷íîòî, êàêòî è ïúðâè÷íîòî
ìèêðîáíî çàìúðñÿâàíå ìîãàò äà
ïðåäèçâèêàò ðàçâèòèåòî íà
ïúðâè÷íà ðàíåâà èíôåêöèÿ.

Ïúðâè÷íàòà è âòîðè÷íàòà ðàíåâà
èíôåêöèÿíåîòðàçÿâàò
ïîñëåäîâàòåëíîñòòà, ðåäà íà
âúçíèêâàíå íà èíôåêöèÿòà. Òå
ïîêàçâàò ðàíåâàòà èíôåêöèÿâ
çàâèñèìîñò îò ôàçàòà íà ðàíåâèÿ
ïðîöåñ.
Ïúðâè÷íàòà è âòîðè÷íàòà ðàíåâà
èíôåêöèÿíåîòðàçÿâàò
ïîñëåäîâàòåëíîñòòà, ðåäà íà
âúçíèêâàíå íà èíôåêöèÿòà. Òå
ïîêàçâàò ðàíåâàòà èíôåêöèÿâ
çàâèñèìîñò îò ôàçàòà íà ðàíåâèÿ
ïðîöåñ.

Ðàíåâàòà èíôåêöèÿ â ïúðâàòà
ôàçà, ò. å.â ïðîöåñà íà
äåìàðêàöèÿ è î÷èñòâàíå íà
ðàíàòà, åïúðâè÷íà ðàíåâà
èíôåêöèÿ.
Ðàíåâàòà èíôåêöèÿ â ïúðâàòà
ôàçà, ò. å.â ïðîöåñà íà
äåìàðêàöèÿ è î÷èñòâàíå íà
ðàíàòà, åïúðâè÷íà ðàíåâà
èíôåêöèÿ.

Ðàíåâàòà èíôåêöèÿ âúâ âòîðàòà
ôàçà íà ðàíåâèÿ ïðîöåñ, ò. å.
ñëåä î÷èñòâàíåòî íà ðàíàòà ïðè
íàëè÷èå íà ðàçâèâàùà ñå
ãðàíóëàöèîííà òúêàí, åâòîðè÷íà
ðàíåâà èíôåêöèÿ.
Ðàíåâàòà èíôåêöèÿ âúâ âòîðàòà
ôàçà íà ðàíåâèÿ ïðîöåñ, ò. å.
ñëåä î÷èñòâàíåòî íà ðàíàòà ïðè
íàëè÷èå íà ðàçâèâàùà ñå
ãðàíóëàöèîííà òúêàí, åâòîðè÷íà
ðàíåâà èíôåêöèÿ.

 òîçè ñìèñúë ïî-ïðàâèëíî å
äà ñå ãîâîðè çàðàííàèêúñíà
ðàíåâà èíôåêöèÿ.
 òîçè ñìèñúë ïî-ïðàâèëíî å
äà ñå ãîâîðè çàðàííàèêúñíà
ðàíåâà èíôåêöèÿ.

Âòîðè÷íà èíôåêöèÿ, êîÿòî
âúçíèêâà ñëåä îòçâó÷àâàíå íà
ðàçâèëà ñå ðàíåâà èíôåêöèÿ â
ðåçóëòàò íà íîâî êîíòàìèíèðàíå
íà ðàíàòà ñúñ ñúùèÿ âèä
ìèêðîîðãàíèçìè, ñå íàðè÷à
ðåèíôåêöèÿ.
Âòîðè÷íà èíôåêöèÿ, êîÿòî
âúçíèêâà ñëåä îòçâó÷àâàíå íà
ðàçâèëà ñå ðàíåâà èíôåêöèÿ â
ðåçóëòàò íà íîâî êîíòàìèíèðàíå
íà ðàíàòà ñúñ ñúùèÿ âèä
ìèêðîîðãàíèçìè, ñå íàðè÷à
ðåèíôåêöèÿ.

Êîãàòî âúçîáíîâÿâàíå íà
èíôåêöèÿòà â ðàíàòà íàñòúïâà
ñëåä ðàçëè÷åí ïåðèîä íà ëèïñà íà
êëèíè÷íè ïðèçíàöè çà
èíôåêöèîçíî âúçïàëåíèå çà ñìåòêà
íà îñòàíàëèòå â ðàíàòà
ìèêðîîðãàíèçìè, ïðîöåñúò ñå
íàðè÷àðåöèäèâ íà èíôåêöèÿòà.
Êîãàòî âúçîáíîâÿâàíå íà
èíôåêöèÿòà â ðàíàòà íàñòúïâà
ñëåä ðàçëè÷åí ïåðèîä íà ëèïñà íà
êëèíè÷íè ïðèçíàöè çà
èíôåêöèîçíî âúçïàëåíèå çà ñìåòêà
íà îñòàíàëèòå â ðàíàòà
ìèêðîîðãàíèçìè, ïðîöåñúò ñå
íàðè÷àðåöèäèâ íà èíôåêöèÿòà.

Êîãàòî â ïåðèîäà íà ïðîòè÷àíå
íà ïúðâè÷íàòà èëè âòîðè÷íàòà
ðàíåâà èíôåêöèÿ ñå ïðèáàâÿ
èíôåêöèÿ, ïðåäèçâèêàíà îòäðóãè
ìèêðîîðãàíèçìè, ãîâîðèì çà
ñóïåðèíôåêöèÿ.
Êîãàòî â ïåðèîäà íà ïðîòè÷àíå
íà ïúðâè÷íàòà èëè âòîðè÷íàòà
ðàíåâà èíôåêöèÿ ñå ïðèáàâÿ
èíôåêöèÿ, ïðåäèçâèêàíà îòäðóãè
ìèêðîîðãàíèçìè, ãîâîðèì çà
ñóïåðèíôåêöèÿ.

Ãíîéíàòà ðàíåâà èíôåêöèÿ íàé-
÷åñòî ñå ðàçâèâà â ïúðâàòà
âúçïàëèòåëíà ôàçà íà ðàíåâèÿ
ïðîöåñ (ïúðâèòå 3-4 äíè), ò. å.
îòíàñÿ ñå çàïúðâè÷íà ðàíåâà
èíôåêöèÿ. Ïî-ðÿäêî èíôåêöèîçíèÿò
ïðîöåñ ìîæå äà îáõâàíå ôàçàòà íà
ðåãåíåðàöèÿ, êàòî òîâà óñëîæíåíèå
íà ðàíàòà ìîæå äà äîâåäå äî
îáðàçóâàíå íà ðàíåâà ôèñòóëà
(ëèãàòóðíà ôèñòóëà).
Ãíîéíàòà ðàíåâà èíôåêöèÿ íàé-
÷åñòî ñå ðàçâèâà â ïúðâàòà
âúçïàëèòåëíà ôàçà íà ðàíåâèÿ
ïðîöåñ (ïúðâèòå 3-4 äíè), ò. å.
îòíàñÿ ñå çàïúðâè÷íà ðàíåâà
èíôåêöèÿ. Ïî-ðÿäêî èíôåêöèîçíèÿò
ïðîöåñ ìîæå äà îáõâàíå ôàçàòà íà
ðåãåíåðàöèÿ, êàòî òîâà óñëîæíåíèå
íà ðàíàòà ìîæå äà äîâåäå äî
îáðàçóâàíå íà ðàíåâà ôèñòóëà
(ëèãàòóðíà ôèñòóëà).